Huurprijzen verhogen wordt onbegaanbare weg; uitzetten kan al ‘voor eigen gebruik’

Om scheefwonen aan te pakken wordt weer veel overhoop gehaald. Laat woningcorporaties gewoon de huizen vorderen voor ‘eigen gebruik’, zoals is bepaald in de statuten, bepleiten Casper Schouten en Merijn Veldman

Met enige scepsis hebben wij het nieuws gevolgd over een wetswijziging die het mogelijk zou moeten maken om de huurprijzen van woningen te verhogen. Scherper geformuleerd – woningcorporaties zouden de huurprijzen van sociale huurwoningen mogen laten stijgen met meer dan het inflatietempo voor huishoudens met een jaarinkomen van 43.000 euro of meer.

Het beleid beoogt, zo mag worden aangenomen, een probleem op te lossen. Dat probleem heet ‘scheefwonen’. Scheefwoners zijn huishoudens die een woning huren uit de sociale woningvoorraad, maar een relatief hoog inkomen hebbben. Zij willen – of kunnen – hun lage maandlasten niet opgeven, omdat de stap naar een huurwoning uit de vrije sector of een koopwoning – te – groot is. Doorstroming bestaat dus nauwelijks, waardoor goedkope huurwoningen schaarser worden.

De politiek probeert dit probleem al jaren aan te pakken, maar zonder succes. Wetsvoorstellen daartoe halen geen politieke meerderheid of worden – door een nieuwe politieke meerderheid – weer teruggedraaid. Ook nu weer worden verwachtingen omtrent het in te voeren beleid steeds bijgesteld. Wie durft nog te verwachten dat het daadwerkelijk zal lukken?

Wij vragen ons ook af of van een dergeljke maatregel niet te veel wordt verwacht. Een huurverhoging kan niet ertoe leiden dat de huurpijs komt te liggen boven de maximaal redelijke huurprijs-grens, zoals die geldt conform het Woningwaarderingsstelsel. Een ‘marktconforme’ huurpijs kan dus niet zomaar tot stand komen. Het is niet erg aannemlijk dat de maatregel tot gevolg zal hebben dat de scheefwoners massaal in beweging zullen komen en zullen besluiten door te stromen.

Het is goed om nog eens te kijken naar de mogelijkheden die de bestaande wet- en regelgeving nu al bieden. Een van die mogelijkheden is het recht van de verhuurder om de huurovereenkomst op te zeggen, omdat hij de woning dringend nodig heeft voor eigen gebruik.

Het beëindigen van de huurovereenkomst is natuurlijk een ingrijpende maatregel, ook voor de categorie huurders die wel degelijk de finaciële mogelijkheden heeft om door te stromen. Dit wordt gerechtvaardigd door de noodzaak om een klemmend, maatschappelijk probleem op te lossen. Dan ontstaat immers weer ruimte voor mensen die dat dringend nodig hebben – jongeren, beginnende ondernemers enzovoorts.

Het huurrrecht biedt een verhuurder de mogelijkheid om een huurovereenkomst op te zeggen, als de verhuurder aannemelijk maakt dat hij het gehuurde dringend nodig heeft voor eigen gebruik en bovendien blijkt dat de de huurder andere passende woonruimte kan verkrijgen. Dat hoeft geen soortgelijke woning te zijn. Het kan ook gaan om een koopwoning of een huurwoning met een aanmerkelijk hogere huurprijs. Voor de categorie huurders die voldoende financiële middelen heeft om in de vrije sector te huren of een woning te kopen, geldt: passende woonruimte is genoeg aanwezig.

Het dringende eigen gebruik is niet beperkt tot de situatie dat de verhuurder de woning zelf voor bewoning in gebruik wil nemen. Het eigen belang van de verhuurder kan ook een statuair of ideëel belang betreffen. Het ‘Besluit beheer sociale-huursector’, dat geldt voor woningcorporaties, bepaalt dat zij uitsluitend werkzaam zijn in het belang van de volkshuisvesting en dat zij bij het verhuren van haar woningen uit de sociale voorraad zoveel mogelijk voorrang geven aan huishoudens met een laag inkomen. Corporaties zouden met dat belang hun beroep op dringend eigen gebruik kunnen onderbouwen. Zij zouden daarmee de ergste scheefwoners kunnen bewegen tot doorstroming. Het grote voordeel is dan ook nog dat zij met het inzetten van dit instrument hun beleid zelf bepalen, zonder steeds hoopol te hoeven kijken naar de overheid.

Casper Schouten en Merijn Veldman zijn advocaten in Amsterdam

bron: NRC Handelsblad