In het vandaag gepresenteerde crisispakket heeft het kabinet nagelaten om maatregelen te nemen die de Nederlandse woningmarkt weer op de rails krijgen. De NVM, de Nederlandse Vereniging van Makelaars, is zwaar teleurgesteld over het gebrek aan steun voor de ‘kurk van de Nederlandse economie’.
De NVM rekende, zeker gezien de wekenlange overlegperiode die het kabinet zichzelf heeft gepermitteerd, op een sterker pakket aan maatregelen. De woningmarkt is zwaar getroffen door de crisis en kan, met een doortastende ondersteuning, een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel van de economie.
Ondanks intensieve, constructieve overleggen die onder meer de NVM de afgelopen weken heeft gevoerd met de minister van WWI, blijken de woonzorgen van de burger nog steeds onbespreekbaar. Indien maatregelen nog langer uitblijven, zal de komende jaren zowel de doorstroming op de woningmarkt als de nieuwbouw verder stokken. Door de dan nóg sterker wordende woningkrapte zal hoogst waarschijnlijk direct na de crisis een prijsexplosie naar boven plaatsvinden. De woningmarkt verkeert nu al in grote problemen, maar komt ook op de lange termijn verder in gevaar.
De huizenprijzen in Amsterdam zijn de afgelopen maanden met maar liefst elf procent gezakt.
Dat blijkt uit een onderzoek van de dienst Onderzoek en Statistiek van de gemeente Amsterdam.
Het aantal verkochte woningen daalde met 22%. In januari en februari was dit zelfs ruim dertig procent. Het effect van de recessie is niet overal even zichtbaar. Zo stegen de prijzen van huizen in de westelijke stadsdelen binnen de ring en in Geuzenveld-Slotermeer een beetje.
Toezichthouder AFM doet onderzoek naar fouten bij leningen van DSB Bank. De waakhond zegt ‘relatief veel signalen en klachten’ over producten en adviezen van DSB en dochters te hebben ontvangen.
Adviseurs en klanten klagen over te hoge hypotheekleningen, opgetast met telkens nieuwe koopsompolissen om de oorspronkelijke lening af te betalen, waardoor leners niet meer uit de schulden komen. DSB Bank ontkent de beschuldigingen. “Wij hebben totaal geen belang bij klanten die schulden niet meer kunnen aflossen.”
De Autoriteit Financiële Markten (AFM) bevestigde gisteren dat het al enige tijd onderzoek doet. Aanleiding vormt een serie klachten, van financieel adviseurs en klanten zelf. Oude en nieuwe, die nog dagelijks binnenkomen. “Elke week heb ik zeer schrijnende situaties bij DSB-klanten aan mijn bureau”, zegt adviseur Jelle Hendrickx. “Komende week zie ik er acht.” Hij heeft inmiddels honderd dossiers over DSB-klanten met grote schulden verzameld.
DSB Bank ontkent die schuld te veroorzaken. Op tafel ligt een dossier van een gezin in financiële problemen. Niet DSB Bank, maar andere geldverstrekkers hebben die helpen veroorzaken, aldus DSB. DSB heeft 17% van de kredietmarkt voor particulieren in handen en 2,5% van de hypotheekmarkt. Tussen de talloze dossiers zitten mensen met torenhoge schulden.
Dochters als Becam en Frisia zouden klanten, ondanks een laag inkomen, toch nieuwe leningen hebben verstrekt. Volgens wettelijke eisen is dat sinds 2006 in strijd met de zorgplicht: banken en adviseurs moeten erover waken dat een klant een lening kan opbrengen. De gedragscode voor hypotheken legt een limiet bij vier tot vijf keer het jaarinkomen als financieringsnorm.
Loodzware leningen
“Maar financiering tot 200% van de executiewaarde van een woning komt bij DSB voor”, zegt Pieter Lijesen, directeur van tussenpersoon NHP. Hij verwijst naar een stapel dossiers. Volgens DSB Bank is het echter onjuist om de oorzaak bij DSB te leggen. De bank is bijzonder verbolgen over de bevestiging dat de AFM onderzoek doet naar haar leningen.
“Het is uitermate vreemd dat ze suggereren dat we iets fout doen”, aldus de zegsman. “Als we fouten maken, horen ze ons dat te melden. Kijk, doen we het niet goed, dan moeten we op de blaren zitten. Maar wij weten van niets.” DSB-bestuurslid Hans van Goor wijst de kritiek af. “Van de tien aanvragen voor leningen wijzen we er juist negen af. Wij zeggen tegen cliënten vaak: genoeg is genoeg. We hebben
budget coaches
om mensen met schulden te begeleiden.” Niet DSB en dochters, maar postorderbedrijven en creditcardmaatschappijen bieden mensen met een schuld extra krediet, stelt DSB. “En dan gaat het niet om ?800 voor een tv. Soms ?30.000 erbij.” Slechts 0,1% van de DSB-portefeuille zou niet terugbetalen, tot 2% betaalt traag. “We kijken juist vooraf óf ze kunnen betalen.” DSB mag de reputatie hebben, zegt hij, het zijn grote banken als ABN Amro, Fortis en Rabo die leningen van de Wognumse bank oversluiten.
“Die bieden dus meer financiering. Dat betekent dat wij niet tot de top financieren, andere partijen wel”, zegt Van Goor. De AFM heeft inmiddels mappen vol klachten over bodemloze schulden. Mogelijk leiden die klachten nu toch tot sancties, stelt de financiële waakhond desgevraagd.
Behalve bij de rechter is de bank bij de klachtencommissie Dutch Securities Institute terechtgewezen. Van Goor: “Op zoveel verstrekte leningen kan dat soms gebeuren. Maar we proberen er altijd uit te komen. Incidenteel gaan we naar de rechter.” Per jaar, zegt DSB, komt het tot niet meer dan tien rechtszaken.
De huizenprijzen zijn voor het eerst sinds 1995 gedaald. De prijzen van verkochte woningen waren in februari gemiddeld 0,5% lager dan een jaar eerder, zegt het het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het is de eerste daling sinds het CBS in 1995 met meting van de huizenprijzen begon.
Alle provincies
De huizenprijzen daalden in bijna alle provincies. Alleen Noord-Brabant en Overijssel waren een positieve uitzondering. De sterkste daling vond plaats in Friesland; de huizenprijzen gingen hier 4% achteruit in vergelijking met februari van vorig jaar.
Alle woningtypes
In vergelijking met januari van 2009 daalden de verkoopprijzen van bestaande koopwoningen met 1,1%. Tussenwoningen waren even duur als een maand eerder. Alle andere typen woningen waren goedkoper. De prijzen van vrijstaande woningen daalden het meest.
Minder transacties
Het was voor de vierde achtereenvolgende maand dat er minder huizen werden verkocht. In februari werden 8900 bestaande woningen verkocht. Dat is maar liefst 41% minder dan dezelfde periode van een jaar eerder. Van alle woningtypen en in alle provincies liep het aantal verkopen fors terug.
Kredietbeoordelaar Moody’s heeft zijn risicoweging voor verschillende Nederlandse hypotheken verzwaard. Daarmee wil Moody’s zijn modellen voor het waarderen van obligaties met als onderpand Nederlandse hypotheken nauwkeuriger maken, zo liet de kredietbeoordelaar deze week weten.
De wegingen worden aangepast in het licht van veranderingen in hypotheekproducten op de Nederlandse markt. Daarnaast heeft het beoordelingsbureau verschillende belangrijke risico’s op de obligaties opnieuw beoordeeld. Door de aanpassingen zullen beleggers mogelijk een hogere rentevergoeding op deze schuldpapieren vragen.
Voor aflossingsvrije hypotheken heeft Moody’s onder meer de risicoweging op tophypotheken verfijnd. Op deze manier wil Moody’s een beter verschil kunnen maken tussen hoge hypotheken en erg hoge hypotheken. Voor hypotheken die onder de Nationale Hypotheek Garantie vallen stelt Moody’s zijn criteria bij om onder meer de kredietwaardigheid van de garantieverlener erin te kunnen verwerken. De kredietbeoordelaar bekijkt of de obligaties met als onderpand de NHG-hypotheken in aanmerking komen voor een afwaardering.
De provincie Limburg wil samen met gemeenten een fonds oprichten dat moeilijk verkoopbare woningen opkoopt. Voorwaarde is dat de verkopers naar een nieuwbouwwoning verhuizen. Daardoor blijft de woningmarkt in beweging en kunnen bouwvakkers en het midden- en kleinbedrijf aan het werk blijven.
In het fonds zou tot tweehonderd miljoen euro beschikbaar moeten komen. Het plan komt van wethouder Litjens van Horst aan de Maas. “We moeten het nog uitwerken, maar dit is wel waar we in grote lijnen over denken. Elke verhuizing leidt tot zeven andere verhuizingen. Dat betekent dat het midden- en kleinbedrijf er ook van profiteert als de woningmarkt in beweging blijft, want mensen kopen van alles als ze een nieuw huis betrekken. En voor de deelnemende gemeenten is het voordelig, want ze ontvangen meer leges en het grondbedrijf blijft ook aan het werk. Bovendien ben je minder kwijt aan uitkeringen als mensen aan het werk blijven.”
De deelnemers aan het opkoopfonds lopen wel het risico dat ze de woningen uiteindelijk onder de prijs moeten verkopen. “Dat klopt”, zegt Litjens, “Maar we kopen die woningen wel iets onder de marktprijs aan. Wat we doen is de verkopers enige zekerheid geven, want pas dan durven mensen een ander huis te kopen. We lopen risico’s, maar je kunt ook op nul uitkomen als het werkt. En het menselijke effect, werkgelegenheid, is hoe dan ook winst.”
De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) is positief over de plannen. “Maar je moet wel de voorwaarden goed formuleren. Het moeten woningen zijn waar markt voor is. Hoe ga je dat selecteren? Maar hoe dan ook, het kan zeker een stimulerende werking hebben. Elke verhuizing brengt heel veel werkgelegenheid met zich mee. We zouden graag zien dat Den Haag ook met plannen komt. Op regionaal niveau wordt er blijkbaar goed nagedacht”, aldus een woordvoerder van de NVM. De provincie Limburg bevestigt dat er aan het plan gewerkt wordt, maar wil er nog niets over zeggen voor het klaar is.
Begin 2008 was de totale uitstaande hypotheekschuld van alle hypotheekvormen in Nederland 568 miljard euro volgens het TOF onderzoek van GfK Panel Services. Bijna de helft (48%) van het aantal van deze uitstaande hypotheken is grotendeels aflossingsvrij. In totaal 264 miljard euro van de hypotheekschuld is dus aflossingsvrij. In 1996 was slechts 9% van de uitstaande hypotheken aflossingsvrij. Sinds 1996 neemt het aandeel aflossingsvrij ieder jaar ruim drie procentpunt per jaar toe, blijkt uit deze tweejaarlijkse meting.
Het aandeel aflossingsvrije hypotheken verschilt per aanbieder. Op basis van aantallen, ligt het aandeel aflossingsvrij bij de vijf grootste aanbieders tussen de 41% en 54%. Op basis van uitstaande hypotheekschuld ligt het aandeel aflossingsvrij tussen de 38% en 58%. Ongeveer vier van elke vijf hypotheken wordt bij de vijf grootste aanbieders afgesloten.
In de AFM Consumentenmonitor 2008 is een representatieve steekproef van 485 recente sluiters van een hypotheek ondervraagd. Deze groep heeft in de periode april tot september 2008 een hypotheek afgesloten. In totaal heeft 69% van de recente hypotheeksluiters een deels aflossingsvrije hypotheek en voor 43% is de nieuwe hypotheek zelfs volledig aflossingsvrij.
Ongeveer de helft (56%) van de recente sluiters van een deels aflossingsvrije hypotheek weet dat er geen vermogen wordt opgebouwd met een aflossingsvrije hypotheek. Bij een andere kennisvraag zegt 44% te weten dat er een restschuld kan overblijven.
Anders gezegd: bijna de helft van de bezitters van een aflossingsvrije hypotheek realiseert zich niet dat ze aan het eind van de looptijd van hun hypotheek nog een schuld hebben. Het zou kunnen dat daar op een andere manier vermogen voor wordt opgebouwd. Bijvoorbeeld op een spaarrekening die los staat van de hypotheek. Maar het kennisniveau van de sluiters van aflossingsvrije hypotheken suggereert dat er gedurende de looptijd niet anderszins vermogen wordt opgebouwd om de hypotheek mee af te lossen.
De huurprijzen van particuliere woningen staan onder druk. Woensdag bleek uit cijfers van woningwebsite Direct Wonen dat de huren in februari in drie van de vier grote steden lager waren dan een jaar eerder.
erhuurders van woningen in Den Haag, Rotterdam en Utrecht zagen prijsdalingen van respectievelijk 4,25, 4,8 en 6,2 procent.
In Amsterdam steeg de huurprijs nog wel, met gemiddeld 1 procent.
Met Nederland gaat het minder, en met mij zou het ook wel eens slechter kunnen gaan, is de teneur van een enquête naar de reactie van de consument op de financiële crisis. De stortvloed aan slecht nieuws spoort aan tot voorzichtigheid. Dat betekent uitstel van dure aankopen en afzien van luxe uitgaven. Voor bezuinigingen op het dagelijkse budget lijkt vooralsnog geen reden. Een bron van zorg is de inzakkende woningmarkt. Woningbezitters vrezen voor een waardevermindering van hun bezit, aspirant-kopers deinzen terug voor de risico’s. Lichtpuntje is dat veel Nederlanders erop vertrouwen dat de recessie niet lang zal duren.
Onrust op de woningmarkt
Het rommelt op de Nederlandse woningmarkt. De kredietcrisis heeft het vertrouwen van de woonconsument onder druk gezet. Kopers en verkopers maken pas op de plaats. In januari, traditioneel een slappe maand voor de huizenmarkt, klapte het aantal transacties in. Ondanks een daling van de hypotheekrente durven mensen geen risico te nemen. Aan de jarenlange stijging van de huizenprijzen, die trouwens al aan het afvlakken was, is een einde gekomen. Sinds kort dalen de prijzen en de Nederlandse Vereniging van Makelaars (nvm) verwacht dat de huizenprijs dit jaar verder zakt, met gemiddeld 5%. Duurdere woningen worden harder geraakt dan goedkopere. De huizenmarkt is een kopersmarkt geworden. Dat is, bij alle somberheid, gunstig nieuws voor bijvoorbeeld starters. Zij dreigden eerder buitengesloten te raken maar hebben nu meer kans een huis te bemachtigen.
De gevestigde woonbezitter echter, voor wie het huis doorgaans de belangrijkste vermogenscomponent is, laat de ontwikkelingen op de woningmarkt niet onberoerd. Onder de Nederlanders die zich zorgen maken over de crisis domineren, zo blijkt uit de enquête, de huiseigenaren (76%). Een even zwaar stempel drukken zij op het contingent Nederlanders dat vreest dat de crisis hen persoonlijk zal treffen. Zij zullen ongetwijfeld bang zijn dat dit gebeurt door een waardevermindering van hun grootste bezit. Hierbij zij aangetekend dat het om een sociaal relatief sterke groep Nederlanders gaat, zowel qua inkomen als arbeidspositie.
Even aanzien
De uitkomsten van de enquête laten een gemengd beeld zien. Sinds het najaar heeft de Nederlandse consument een waar bombardement van slecht nieuws ondergaan, waarvan de rode draad is dat in een kort tijdsbestek de economische vooruitzichten sterk zijn verslechterd. Er dreigt grootschalige werkloosheid, de pensioenen staan onder druk en de vermogens slinken door klappen op de beurs en een inzakkende woningmarkt. Geen wonder dat een flink deel van de Nederlanders zich zorgen maakt, vreest voor het eigen welbevinden en het koopgedrag uit voorzorg aanpast. De eerste aanvechting is dure aankopen uit te stellen en af te zien van luxe uitgaven. De meesten zien echter vooralsnog geen reden om te korten op het dagelijkse budget. De crisis heeft de consument nog niet in de portemonnee getroffen. Bovendien, wie zijn baan behoudt, ziet dit jaar zijn koopkracht toenemen.
Een bron van zorg is de haperende woningmarkt. Woningbezitters vrezen voor een waardevermindering van hun bezit, aspirant-kopers deinzen terug voor risico’s in deze onzekere tijden. In de afgelopen maanden zijn diverse voorstellen gedaan om het kopen van een huis aantrekkelijker te maken en de kredietcrisis op dit punt te pareren. Voorlopig zonder succes: het vertrouwen om een ingrijpende aanschaf als de koop van een woning te doen, ontbreekt. Lichtpuntje is dat veel Nederlanders erop vertrouwen dat de recessie niet al te lang duurt.
Het herstel van de Nederlandse economie zal minimaal enkele jaren duren en trager verlopen dan in andere landen.
Dat zegt Nout Wellink, president van De Nederlandsche Bank (DNB). “De export zal eerst moeten opkrabbelen, bijvoorbeeld naar Oost-Europa, en we moeten onze financiële sector weer op poten zetten na de sanering door de crisis.” Volgens Wellink wordt Nederland als exportland extra hard geraakt. “Als het in onze afzetmarkten slecht gaat, dan gaat het bij onszelf nog slechter.”
Echt herstel is volgens hem pas mogelijk als de financiële sector en de Amerikaanse woningmarkt gestabiliseerd zijn. “Dat is nog niet het geval.”
Herstel zet zich in Nederland volgens Wellink pas in 2010 in, maar de omstandigheden zijn ‘ongekend onzeker’.
Coen Teulings, directeur van het Centraal Planbureau (CPB), zegt pas in 2011 ‘echt duidelijk herstel’ te verwachten. De belangrijkste cijfers uit het Centraal Economisch Plan voor dit jaar, een verwachte krimp van 3,5 procent van de Nederlandse economie in 2009 en 0,25 procent krimp in 2010, maakte het CPB vorige maand al bekend.
Teulings waarschuwt het kabinet niet te hard in te zetten op loonmatiging en niet meer te bezuinigen dan strikt nodig is. Dat kan volgens hem leiden tot lagere prijzen (deflatie) en een verdere afname van de consumentenbestedingen.
Hij gaat er vanuit dat loonmatiging vanzelf plaatsvindt door de stijgende werkloosheid.
Welkom op huizenmarkt-zeepbel.nl Ik ben dit weblog in 2008 begonnen (nog voor de crash van Lehman Brothers) om te waarschuwen voor de gevaren van onze kenniseconomie lenen-lenen-lenen-consumptie-economie. Nederlandse huishoudens zijn wereldkampioen lenen. Veel gezinnen zijn inmiddels, zonder dat ze het zelf door hebben, slaaf van “de bank”. Wil je als starter in 2022 een huis gaan kopen, dan kun je beter wachten tot de huizenbubble weer is leeggelopen.
recent comments