Het is angstvallig stil rond het hypotheekprodukt dat eind jaren ’90 zo hard liep: de Effectenhypotheek. Dat kon over een tijdje wel eens gaan veranderen, als bank en belegger hun kop niet langer onder het zand kunnen steken voor de ontstane tekorten.

AEX op 700
Het leek zo mooi… Je was een dief van je eigen portemonee als je er níet een afsloot in de tijd dat de AEX rond de 700 stond: De Effectenhypotheek. Kent u hem nog? In plaats van zeg 100% van de waarde van het huis, sloot je een hypotheek van 115 of 120%. Het extra geld werd belegd, vaak grotendeels in aandelen. Met het voorgestelde rendement zou je dan op einde looptijd de lening kunnen aflossen en van een schuldenvrij huis kunnen genieten.

Slecht slapen
Spijtoptanten die jaren van beursrally met leden ogen aan zich voorbij hadden zien gaan konden zo alsnog hun slag slaan. En, op een ‘veilige’manier: immers, het was voor de lange termijn en dan doen aandelen minimaal 8%, verzekerde gretig verkopende bankiers en tussenpersonen. Dat bleek wat al te mooi voorgesteld. Ik weet nog dat een kennis, een medisch specialist, zich rond 1998 al zorgen begon te maken toen de beurs even sputterde. Hij had nu al een paar jaar hypotheek betaald, maar de opbouw van vermogen – dat was tot nu áfbraak van vermogen geweest. Het zou toch wel goed komen met zijn effectenhypotheek?

Banken stilletjes…
Tenzij er een wonder gebeurt, komt het helaas níet goed. Dit is hét hoofdpijndossier dat banken er nu even niet bij kunnen hebben, en voorlopig maar liever voor zich uitschuiven. Tot nu toe kon dat ook met goed fatsoen: als de huizenkoper op de einddatum de hypotheek niet kan aflossen met de beleggingsopbrengst, redeneerde de bank, ach, het huis was toch wel genoeg in waarde gestegen om het tekort te dekken. Maar nu ook de huizenmarkt in het slop zit, aandelen verder zakken én we ons realiseren dat beleggingsrendementen structureel weer terugzakken naar niveaus van voor de grote schuldenopbouw, begint het toch te kriebelen. Welke bank durft als eerste brieven de deur uit de doen met het verzoek of men maar even wil bijstorten? Commercieel een erg lastige boodschap. Gaat DNB hier op een gegeven moment op aandringen? We weten het niet.

Aandelenlease kinderspel
Een ding is zeker: als huizenprijzen verder dalen en aandelen niet herstellen, wordt de effectenhypotheek een dossier waarbij aandelenleaseaffaire in het niet valt. De zoveelste vorm van leverage in het systeem die tot de kredietcrisis leidde, die nog op pijnlijk wijze teruggedraaid moet worden. Net als bijvoorbeeld de tekorten van pensioenfondsen of de leningen aan beleggers in kantoren, één van de gezichten van het pyramidespel waardoor we ons een tijdje heel rijk hebben kunnen wanen.

Aan de bak
Het zal nog wel even duren, tot de banken de eenduidige conclusies uit hun risicosystemen niet langer kunnen negeren, en hard aan de bak moeten om de schade te beperken. Wanneer? Ik schat dat het over een jaar of 5 ineens groot op de voorpagina’s staat, en we elkaar vreemd staan aan te kijken hoe dít onkruid nou weer ongezien zo heeft kunnen woekeren. De illusie armer dat subrpime-achtige toestanden zich achter onze dijken niet kunnen voordoen.

bron: RTL Z