De Gouden Tijden voor de Noordelijke vastgoedmarkt zijn voorbij. Vooral de makelaars van luxe nieuwbouwcomplexen krijgen het voor de kiezen.
Volgens hoogleraar Ed Nozeman van de Rijksuniversiteit Groningen, zal de woningmarkt nooit meer hetzelfde zijn en kan de dip nog wel jaren aanhouden. Vooral luxe nieuwbouwcomplexen zijn nu moeilijk te verkopen. Zo zijn voor de Tasmantoren in de stad nog maar 30 van de 200 appartementen verkocht.
Huizenkopers kunnen juist baat hebben bij de huidige economische crisis, want makelaars verzinnen de gekste dingen om aspirantkopers te verleiden. Niet alleen de bekende ronkende termen worden ingezet, maar de koper kan ook rekenen op kortingen en zelfs een minuutje gratis winkelen. Volgens Nozeman zullen projectontwikkelaars in de toekomst nog steviger inzetten en zelfs aanbieden om de huidige woning van de koper over te nemen.
In man vermist – 1983 – speelt Youp van ‘t Hek een kredietbewaker. Youp laat tijdens deze voorstelling zien hoe ons fantastische financiële systeem werkt.
De sketch heeft helaas niet veel geholpen, heel Nederland zit diep in de schuld. Pak ‘t dan, pak ‘t dan. Je bent veel rijker dan je denkt. Laat die welvaart nou niet aan je voorbijgaan! Huizenprijzen stijgen altijd met de inflatie mee!!! Als je gaat huren ben je dief van je eigen portemonnee……
Ik verwacht dat de huizenprijzen de komende jaren sneller zullen dalen dan de deflatie. Huishoudens met een hoge hypotheek zullen dan in problemen komen.
‘Man vermist’
Overdrijft Youp van ‘t Hek in zijn sketch Lenen lenen, betalen betalen niet? Volgens het ministerie van Sociale Zaken zit hij er niet ver naast. Een derde van de Nederlanders staat rood of heeft een (doorlopend) krediet, hypotheekschulden niet meegerekend.
Makelaarsland voorziet zwaar weer vanwege de kredietcrisis en vraagt ontslagvergunningen voor een deel van zijn personeel aan. “We zijn bezig ons te bewapenen voor morgen.”
Anonieme bronnen melden dat het afgelopen vrijdag een emotionele bijeenkomst was op het kantoor van Makelaarsland. Oprichter Jeroen Stoop zou tien ontslagvergunningen hebben aangevraagd. Het steekt de medewerkers vooral dat Stoop, tijdens de uitreiking van de Sprout Challenger Award, nog benadrukte dat ‘de juiste mensen om me heen’ de belangrijkste factor van succes vormen.
Stoop ziet dat los van de ontslagaanvragen en ontkent dat het er tien zijn. “We zijn bezig ons te bewapenen voor morgen. Met de ontslagaanvragen krijgen we het komende half jaar de mogelijkheid op personeelskosten te bezuinigen als dat nodig blijkt. De laatste cijfers van de NVM zijn duidelijk, er komen in 2009 fors minder panden in de verkoop. Het koop- verkoopverkeer zal naar schatting dertig procent afnemen. Dan moet je kijken waar je kunt bezuinigen. Het werk voor volgend jaar kunnen we waarschijnlijk met minder mensen af.”
Concurrentie
Stoop wijst op de situatie bij andere makelaars: “Sommigen zitten nu al helemaal aan de grond. We gaan er vanuit dat we het beter zullen doen dan de traditionele makelaar. In een recessie zullen mensen die hun huis willen verkopen graag besparen op de courtages. Maar de koek wordt kleiner, daar ontkomen we niet aan. Makelaars die niet kijken of ze op het personeel kunnen bezuinigen, tonen geen goed ondernemerschap.”
De snelheid waarmee Stoop de knoop heeft doorgehakt is wel opvallend. Volgens Stoop merkte de onderneming tot vorige maand nog niets van de inzakkende huizenmarkt. “Maar deze maand zien we het in de cijfers terug. We kijken nu goed naar allerlei kosten om te zien hoe we kunnen bezuinigen.”
De aangekondigde bestorming van de huurmarkt gaat, als het aan Stoop ligt, gewoon door. “We weten niet wat de toekomst precies brengt en het is de vraag hoe lang het duurt voordat we precies aan de huurmarkt beginnen. Maar het project gaat zeker niet de ijskast in.” Botst het eventueel ontslaan van personeel niet met de uitbreidingsplannen? “Nee”, vindt Stoop. “Voor de huurmarkt hebben we misschien heel andere specialisten nodig. En er is voorlopig nog niemand ontslagen.”
Jaap
Ook Bob Kuijs van huizenzoeksite Jaap.nl merkt dat de huizenmarkt stilstaat. “We hebben meer huizen dan ooit op de site, want er wordt veel minder verkocht. Dat heeft bij ons zijn gevolgen. Minder verkoop betekent minder hypotheken, energiecontracten enzovoorts. Voor ons betekent dat simpelweg minder leads.”
De crisis brengt hem ook wel een lichtpuntje: “De adverteerders zijn zuiniger, willen steeds vaker per lead betalen. Maar omdat ze kritischer naar de kosten zijn gaan kijken slaan ze Funda ook steeds vaker over. Dan komen ze al gauw bij Jaap terecht.” Kuijs verwacht dat de woningmarkt vanaf januari weer bij zal trekken.
D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold heeft premier Balkenende gevraagd de leiding te nemen in een discussie over het hervormen van de woningmarkt. Pechtold deed dit nadat de premier gisteren stelde niet onwelwillend te staan tegenover een wijziging in de hypotheekrenteaftrek. Tijdens het Vragenuurtje in de Tweede Kamer krabbelde Balkenende vandaag echter terug. De regering is toch niet van plan iets te doen aan de vastzittende woningmarkt.
Woningmarkt moet toegankelijk worden
Pechtold is van mening dat er iets grondig moet veranderen aan onze woningmarkt: “In Nederland, zeker in de steden, is het voor een jonge onderwijzer samenwonend met een jonge politieagente nauwelijks mogelijk een woning te kopen. Toegankelijkheid tot de woningmarkt moet daarom ons streven zijn. Met de uitspraken van de premier gisteren meende ik hem aan mijn zijde te vinden.”
Balkenende blijft zich verzetten
Premier Balkenende reageerde namelijk positief op een rapport van het wetenschappelijk instituut van zijn partij, dat pleit voor hervorming van de woningmarkt, waarbij ook naar de hypotheekrente gekeken moet worden. Vandaag liet Balkenende echter weten toch niets aan de woningmarkt te willen doen. Pechtold: “Het is teleurstellend dat de premier en zijn kabinet zich blijven verzetten tegen een woningmarkt die voor iedereen toegankelijk is. Dat gaat ten koste van jonge mensen die nu een huis willen kopen. Het onderwerp is namelijk van groot belang voor toekomstige generaties.”
Tegen de lijn van het kabinet in, wil het Wetenschappelijk Instituut van het CDA dat de huren sneller kunnen stijgen dan de inflatie. Dat heeft het bureau maandag geschreven in een rapport over de woningmarkt.
Tot en met 2011 mogen de huren niet sneller stijgen dan de inflatie in het voorafgaande jaar. Volgens het CDA-instituut draagt de begrensde verhoging bij aan de kloof tussen de dure koophuizen en de lage huurprijzen van huizen van de woningcorporaties.
De maximale huur wordt bepaald door het zogeheten puntenstelsel, waarin bijvoorbeeld een grotere oppervlakte tot een hogere prijs leidt. De CDA-onderzoekers vinden dat de WOZ-waarde, de waarde die de gemeente toekent aan de woning, onderdeel van dit waarderingsstelsel moet worden.
Als een echte waarzegger was Adjiedj Bakas twee jaar geleden al bezig met een boek over de financiële wereld.
De kredietcrisis kwam wat dat betreft als een welkom geschenk. Sinds zaterdag ligt zijn boek The Future of Finance in de boekhandel.
De huidige crisis verbaast trendwatcher Bakas niet. ,,De afgelopen 200 jaar zijn er vijf grote crises geweest die allen zijn gevolgd op technologische ontwikkelingen. De industriële revolutie, het tijdperk van spoorwegen, het tijdperk van zware machinebouw, het tijdperk van de auto en het huidige tijdperk van informatie en telecommunicatie.’’
Wat daar logisch aan is? Bakas: ,,De essentie is dat de mens hardleers is. Kapitalisme is het rondpompen van schulden, is de definitie van Karl Marx. Zolang dat goed gaat, is er niets aan de hand. Maar door op- en neerwaartse bewegingen leidt dat eens in de zoveel tijd tot een financiële zeepbel en moeten we weer terug naar onze wortels. Geld is uitgevonden om handel te bevorderen. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn opgericht om ondernemerschap te stimuleren en om mensen te helpen met geld meer geld te maken.’’
De crisis van 1929 in Amerika is volgens Bakas een goed voorbeeld van een op hol slaande economie. ,,De auto, radio en tv werden uitgevonden en de banken leenden geld om deze industrieën tot volle wasdom te laten komen. Totdat opportunisme voor een op drift rakende economie zorgde en er een depressie ontstond. Die was nodig om de financiële markten tot rust te laten komen.’’
De huidige crisis is een antwoord op het multimediale tijdperk van internet, mobiele telefonie en gadgets. ,,Er is gekocht, geleend, gespeculeerd en verloren. Dat komt het beste tot uiting in de huizenprijzen in Amerika,’’ vindt de trendwatcher. ,,Een huis van 18.000 dollar met een hypotheek van 80.000 dollar is een signaal dat het consumentengedrag en de economie uit de pas lopen.’’
De eerste foto in het boek van Bakas is een tot pijltje gevouwen Amerikaanse dollar die door een New Yorkse straat fladdert. ,,Het pijltje kan alle kanten opgaan. Banken hebben nu de neiging hun blik te vernauwen, maar ze zouden beter op een creatieve manier lange termijnstrategieën kunnen ontwikkelen. De financiële dienstverlening zal nog meer global worden dan ze al is. Zij zal een nog grotere invloed krijgen. Haar beslissing om te investeren in duurzaamheid en alternatieve bronnen van energie is bijvoorbeeld cruciaal voor de nieuwe economie.’’
De westerse financiële wereld zal volgens Bakas ook plaats moeten maken voor investeerders uit Azië, Rusland en het Midden-Oosten. ,,Het westen zal zijn dominante houding moeten opgeven.’’
Ook op microniveau zal de globalisering zich voortzetten. Bakas: ,,Wij noemen de Floridaïsering, vernoemd naar de migratie van Amerikaanse ouderen naar de staat Florida waar ze na hun pensioen een plek zoeken waar het warm en aangenaam is. Die grijze emigratie zal in Europa ook toenemen en dat heeft consequenties voor het financiële verkeer.’’
Bakas is allesbehalve somber over de toekomst. ,,Er gaat een nieuwe geld-ethiek komen die alleen maar gunstig zal zijn voor de consument. De geldwereld moet terug naar zijn wortels, waarbij eenvoud het sleutelwoord is. In een complexer wordende wereld willen consumenten eigenlijk nog maar een ding en dat is rust en openheid. De kredietcrisis maakt duidelijk dat complexiteit leidt tot risico’s en onbeheersbaarheid.
Dus de bank die zijn organisatie tot in alle vezels helder en inzichtelijk maakt zal zich onderscheiden van de rest. Niet op producten, maar op dienstverlening zal de focus komen te liggen. Hiervoor is een open geest nodig en dat betekent dat bedrijven dwarsliggers in hun organisaties zouden moeten koesteren. Levensverzekeraar Zürich heeft bijvoorbeeld een aantal critici in dienst die constant lastige vragen stellen. En Google laat zijn medewerkers één dag per week nadenken over nieuwe oplossingen. Alles wordt in het werk gesteld voor een tevreden consument.’’
Voorlopig moet de wereld volgens Bakas nog even puinruimen. ,,We moeten nog even zorgen dat we voldoende geld op de bankrekening houden, energie sparen en bezuinigen op kleding en bloemetjes. Maar de oogst zal groot zijn. Van een irreële, schimmige economie zal de industrie weer teruggaan naar zijn oorspronkelijke rol, transparant en eenvoudig. Het geheim van de future of finance is back to the roots.
Iedere eerste maandag van de maand organiseren Het Financieele Dagblad, Nova en BNR Nieuwsradio een actueel debat. De gasten, veelal topondernemers, politici en wetenschappers, gaan in debat met de samenleving. Het te bespreken thema heeft altijd maatschappelijke urgentie.
De huizenmarkt kraakt
Makelaars zijn de wanhoop nabij, huizenbouwers klagen steen en been en miljoenen Nederlanders met een hoge hypotheek houden de adem in. Wat gebeurt er als de prijs van hun huis onder het geleende bedrag uitkomt. Moet de overheid nu al maatregelen nemen om huizenbezitters te hulp te schieten en hoe zorgen we er voor dat nieuwbouw niet stil komt te liggen. En wanneer gaan banken weer makkelijker hypotheken vertstrekken? Daarover discussieren diverse betrokkenen op maandag 1 december van negen tot tien uur ‘s avonds in het maandagavonddebat van Nova, BNR en Het Financieele Dagblad. Wilt u meediscussieren, dan kan dat.
De leiding van het debat is in handen van Twan Huys (NOVA) en Rens de Jong (BNR Nieuwsradio).
GRATIS BIJWONEN
De debatten kunnen live bijgewoond worden in het auditorium van café-restaurant Dauphine, Prins Bernhardplein 175 te Amsterdam (naast station Amsterdam-Amstel). Aanvang debat is om 21:00 uur. Zaal open vanaf 20:30 uur. Einde debat 22:00 uur.
Parkeren: gratis in de parkeerkelder, aan de achterzijde van het gebouw.
MEEPRATEN OP AFSTAND
Ook als u niet aanwezig bent kunt u het debat live volgen. Heeft u tijdens het debat een prangende vraag laat het ons dan weten per mail. Uw bijdrage, mits kort en bondig geformuleerd, kan tijdens het debat live worden ingebracht.
Het voorjaar 2009 te publiceren advies over de hervorming van de woningmarkt van een deskundigencommissie van de Sociaal-Economische Raad wordt aangehouden zolang de markten in de greep zijn van de financiële crisis.
Een groep economie die advies uitbrengt aan de overheid pleit voor het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.
Openbreken huizenmarkt
Weg met de hypotheekrenteaftrek. Daardoor zit de woningmarkt drastisch op slot en er moeten drastische maatregelen genomen worden om de markt open te breken. Het is een opmerkelijk geluid, afkomstig van de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde, een groep wijze mannen, die adviezen uitbrengt aan de overheid.
reactie RTL Z
Hun conclusie:
Het risicoprofiel van de Nederlandse economie is in de afgelopen 15 jaar sterk toegenomen. Dit is enerzijds het gevolg van het toenemende aandeel van risicovolle beleggingen van pensioenfondsen, maar anderzijds ook van de enorme waardestijging van het eigenwoningbezit.
De eigen woning maakt meer dan de helft uit van het gemiddelde financiële vermogen van huishoudens. Samen met de aanzienlijke hypothecaire schulden is de ‘risico-exposure’ flink toegenomen. Dat huizenprijzen niet alleen stijgen maar ook kunnen dalen, leren de recente ervaringen in het buitenland. Een daling van de huizenprijs met bijvoorbeeld 10% zal op korte termijn de consumptie met 2% kunnen doen dalen, met als gevolg dat de productie terugloopt en de werkloosheid stijgt.
De huizenprijs kan niet alleen dalen door exogene in-vloeden. Ook hervorming van de − hoge − fiscale subsidies op wonen hebben een weerslag op de huizenprijs. Terwijl op lange termijn een lichte welvaartswinst (in termen van efficiënte productie) van ¼% van het nationaal inkomen mag worden verwacht en een consumptiestijging van 2%, zetten de dalende huizenprijzen (10%) op korte termijn de consumptie (− 1,7%) en het BBP (− 0,5%) onder druk. Bij de korte termijn effecten wordt ervan uitgegaan dat de overheid het begrotingssaldo ongewijzigd laat. Om de inkomsten van de overheid bij de inzakkende economie op peil te houden moeten de belastingtarieven worden verhoogd.
De bestedingseffecten op korte termijn zouden kunnen worden verzacht door de tegenvallende inkomsten te laten doorwerken in een groter overheidstekort. Ook vanuit lange termijn perspectief valt er in theorie iets voor te zeggen om een ruimer schuldbeleid te voeren. Doordat de lasten van de hervorming (lagere fiscale aftrek) volledig worden gekapitaliseerd in de huidige huizenprijzen, terwijl de baten (lagere belastingen) over de toekomst worden uitgesmeerd, ondervinden huidige generaties nadeel van de hervorming terwijl de toekomstige generaties profiteren. Anders gezegd, door de daling van de huizenprijs ontvangen huidige generaties minder van toekomstige generaties, waardoor de verdeling ten voordele van toekomstige generaties verschuift. Ook dit kan een reden zijn om bij de schuldpolitiek een tandje minder streng te zijn, en op korte termijn een groter tekort te accepteren.
Er zijn echter andere redenen om niet te hard van stapel te lopen met verruiming van het budgettaire beleid. Ten eerste wordt het vermogensverlies op huizen voor een belangrijk deel al direct doorgeschoven naar toekomstige generaties via lagere erfenissen. Ten tweede leidt de lagere huizenprijs ook via de vermogens van wooncorporaties tot inkomensdaling voor toekomstige generaties. Vroeg of laat moet immers de vermogensdaling van corporaties tot uitdrukking komen in hogere (of minder lage) huren of lagere voorzieningen voor toekomstige generaties. Ten derde kan worden bedacht dat juist dezelfde babyboomers sterk hebben geprofiteerd van de huizenprijsstijgingen in de jaren ’90.
Tenslotte is schuldpolitiek een nogal ongericht middel om huidige generaties te ontzien. Immers, niet alleen huizenbezitters maar alle huishoudens profiteren van lagere belastingen (of hogere uitgaven). Het ligt daarom meer voor de hand om meer gerichte oplossingen te zoeken. bijvoorbeeld door fasering in de vorm van onderscheid tussen oude en nieuwe gevallen. Door de hervorming in te laten gaan voor de nieuwe eigenwoningbezitters kan een meer gelijkmatige intergenerationele verdeling van de lasten worden bereikt.
De Consumentenbond vindt dat banken hun hypotheektarieven moeten verlagen. De Europese Centrale Bank heeft sinds begin oktober haar rente met een vol procent verlaagd. De bond roept de banken op het voordeel van die verlaging door te geven aan de consument en de hypotheektarieven evenredig te verlagen.
Uit onderzoek van de Consumentenbond onder bijna 40 hypotheekverstrekkers blijkt daarentegen dat zij begin augustus gemiddeld bijna 1% opslag rekenden bij variabele hypotheekrente, in vergelijking tot de 3-maands geldmarktrente (Euribor).
Kenners vinden dit helemaal niet vreemd. In Japan gebeurde begin jaren 90 precies hetzelfde. Ook in de VS is het momenteel niet anders. De bekende econoom Paul Krugman schreef hierover het artikel ‘pushing on a string‘. (duwen aan een touw).
Ook Eric Mecking schreef in zijn boek Deflatie in aantocht over dit verschijnsel.
Welkom op huizenmarkt-zeepbel.nl Ik ben dit weblog in 2008 begonnen (nog voor de crash van Lehman Brothers) om te waarschuwen voor de gevaren van onze kenniseconomie lenen-lenen-lenen-consumptie-economie. Nederlandse huishoudens zijn wereldkampioen lenen. Veel gezinnen zijn inmiddels, zonder dat ze het zelf door hebben, slaaf van “de bank”. Wil je als starter in 2022 een huis gaan kopen, dan kun je beter wachten tot de huizenbubble weer is leeggelopen.
In man vermist – 1983 – speelt Youp van ‘t Hek een kredietbewaker. Youp laat tijdens deze voorstelling zien hoe ons fantastische financiële systeem werkt.
Makelaarsland voorziet zwaar weer vanwege de kredietcrisis en vraagt ontslagvergunningen voor een deel van zijn personeel aan. “We zijn bezig ons te bewapenen voor morgen.”
D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold heeft premier Balkenende gevraagd de leiding te nemen in een discussie over het hervormen van de woningmarkt. Pechtold deed dit nadat de premier gisteren stelde niet onwelwillend te staan tegenover een wijziging in de hypotheekrenteaftrek. Tijdens het Vragenuurtje in de Tweede Kamer krabbelde Balkenende vandaag echter terug. De regering is toch niet van plan iets te doen aan de vastzittende woningmarkt.
Als een echte waarzegger was Adjiedj Bakas twee jaar geleden al bezig met een boek over de financiële wereld.
Loading ...
recent comments