Jan Peter Balkenende probeerde Mark Rutte in het maak-van-de-hypotheekrenteaftrek-een-breekpunt-kamp te trekken. ‘Laten we elkaar de hand geven en allebei zeggen dat we de hypotheekrenteaftrek handhaven’, probeerde Balkenende Rutte te lokken in het Carré-debat. Rutte nam zijn hand niet aan, maar noemde Balkenende ‘politiek woekeraar’. ‘Dat is een forse’ stamelde de demissionair premier. Toch beloofde Rutte uiteindelijk niet aan de hypotheekrenteaftrek te zullen morrelen. Hij wilde het woord breekpunt niet in de mond nemen, maar het riekt daar wél naar.

Strategisch is dit handig van het CDA. Mocht de VVD de grootste worden dan is – met de hypotheekrenteaftrek als breekpunt – alleen een CDA-VVD-PVV coalitie mogelijk. Het CDA breekt hiermee met de traditie vooraf geen voorkeur uit te spreken, want impliciet doet het CDA dit hiermee. Een rechtse coalitie is dan immers de enige logische consequentie, aangezien alle linkse partijen de hypotheekrenteaftrek op zijn minst willen beperken. Zoals Emile Roemer van de SP het gevat uitdrukte: ‘U bent allang in ondertrouw. En ik maak bezwaar!’ Zou Rutte de hypotheekrente-kwestie open laten, dan zou ook nog de Paarse variant – met D66, PvdA en eventueel GroenLinks – mogelijk zijn. Voor Pechtold van D66 is de hypotheekrenteaftrek namelijk ook een breekpunt, maar dan omgekeerd: Pechtold wil de hele woningmarkt, inclusief de hypotheekrenteaftrek, hervormen.

Het feit dat CDA en VVD zo hardnekkig vasthouden aan de hypotheekrenteaftrek, is electoraal wellicht slim, maar beide partijen moeten er ernstig rekening mee houden dat ze een afbrokkelend taboe verdedigen. Met uitzondering van de VVD-kiezers, is een minderheid van de kiezers het eens met de stelling ‘De hypotheekrenteaftrek moet blijven zoals het nu is’. De rest is het er mee oneens of neemt een neutrale positie in. Uit een onderzoek dat TNS NIPO eind maart uitvoerde voor de Volkskrant, bleek ook al dat een ruime meerderheid van de kiezers een beperking van de hypotheekrenteaftrek aanvaardbaar vindt. Zelfs onder VVD-, CDA- en PVV-stemmers bleek een meerderheid te accepteren dat niet alle hypotheekrente op het eigen huis aftrekbaar zou blijven. Ook de woningbezitters vinden beperken van de hypotheekrenteaftrek acceptabel, zo bleek deze week uit een enquête van de Vereniging Eigen Huis. CDA en VVD zouden verder het advies van de Sociaal Economische Raad (SER) ter harte kunnen nemen. De SER bepleitte onlangs afschaffing van de hypotheekrenteaftrek in 25 jaar. Volgens dit advies zullen de huizenprijzen dalen, de huren stijgen en stijgt de welvaart en de werkgelegenheid.

Er is in Nederland bijna geen econoom meer te vinden die niet van mening is dat er iets aan de maatregel moet veranderen. Men is het erover eens dat de hypotheekrenteaftrek de verkeerde prikkels geeft, waardoor zowel de huur- als de koopmarkt vastlopen en niet meer toegankelijk zijn voor nieuwkomers. Maar CDA en VVD bewegen niet. De kampioenen van de vrije markt en de kleine overheid vinden dat de staat hier haar verstorende werk mag blijven doen. Met hun breekpuntstrategie maken ze een kabinetsformatie bij voorbaat een uitgemaakte zaak, of zo goed als onmogelijk.

Lees verder op de site van TNS NIPO