Sep 13

Holland is een schokkend voorbeeld van wat de Riksbank en  Finansinspektionen willen vermijden. De Nederlandse huizenprijzen zijn in vijf jaar met ongeveer 20 procent gedaald en de daling versnelde zich de afgelopen jaren.

Net als in het huidige Zweedse debat waren de Nederlandse experts het lang oneens over de vraag of er lucht in de Nederlandse woningmarkt zat. Marc K Francke, hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam, beweerde februari 2010 in een marktanalyse dat deze niet overgewaardeerd was. Hij kon niet uitsluiten dat de prijzen zouden kunnen dalen, maar dat zou dan te wijten zijn aan negatieve externe factoren, zoals de stijgende rente, maar zeker niet door scheve prijzen.

Francke verwachtte dat in 2014 de prijzen weer op het niveau van het topjaar 2008 zouden belanden. Dit gaat niet gebeuren. Sterker nog, de meeste mensen met inbegrip van het ratingbureau Standard & Poor’s verwachten dat de prijzen zullen blijven dalen.

Tot op zekere hoogte is het self-fulfilling. Veel van de factoren die ervoor zorgde dat de prijzen daalden bestaan nog steeds, zoals strengere kredietverlening, zegt de onafhankelijke Britse econoom Shaun Richards. Richards heeft de ontwikkelingen in Nederland bestudeerd en vergelijkt de Nederlandse woningmarkt met die van Ierland.

– In Ierland stabiliseerde de markt nadat de prijzen met ongeveer 50 procent waren gedaald. Hierbij vergeleken heeft de Nederlandse markt nog een lange weg te gaan voordat de bodem wordt bereikt.

Kenmerkend voor de Nederlandse woningmarkt was dat men er niet in slaagde om tijdig de kredietverstrekking aan huishoudens te beperken. In Nederland was het niet ongebruikelijk om tot 120 procent van waarde van het huis te lenen, terwijl de rentekosten (maximaal 30 jaar) aftrekbaar waren van de inkomstenbelasting.

Klanten werden vaak aangemoedigd hun hypotheken te verhogen om een hogere fiscale aftrek te krijgen. Velen gebruikte het geld voor heel andere dingen, zoals pensioensparen.

De aangescherpte regels hebben bijgedragen aan een versterkte daling. De gedragscode hypotheken, geïntroduceerd in 2007 (is aangepast in de tussentijd) beveelt aan dat nieuwe woningen maximaal een hypotheek van 104 procent van de waarde mogen hebben. In Zweden is dit 85 procent.

Ondertussen zijn de aflossingsvrije hypotheken nagenoeg verdwenen. Het gevolg is dat het aantal huizenverkopen is gehalveerd en de prijzen met 20 procent zijn gedaald.

Het Nederlandse voorbeeld toont aan dat het zeer moeilijk is om zonder negatieve prijsontwikkeling een oververhitte huizenmarkt te hervormen. Dit kan de harde lijn van de Zweedse Riksbank inzake leningen aan huishoudens verklaren, hoewel de woningmarkt stabiel lijkt te zijn.

De ervaring uit Nederland toont aan dat beperkingen op de hypotheekmarkt in een al dalende markt de situatie verergeren.

bron: Svenska Dagbladet