Aug 16

“Ik ben zelfs pessimistischer dan toen deze recessie begon. Als je kijkt naar de reële economie, moet de grootste ellende nog beginnen.” Dat zegt macro-econoom en beurscommentator Kees de Kort in een interview met HP/De Tijd.

Kees de Kort
Drs. C.E. de Kort, beleggingsanalist/commentator

De Kort ziet de miljarden kostende steun door overheden als de ‘verkeerde oplossing’. De fundamentele oorzaak van deze crisis, de jarenlange opeenstapeling van krediet en schulden, wordt daarmee niet opgelost, meent de bekende analist. “De economie staat er slecht voor en dat kan nog jaren duren, omdat de toekomstige kredietverlening er totaal anders uitziet”, waarschuwt De Kort.

‘Moeilijk te rijmen’
Dat de AEX index vanaf het dieptepunt in maart met 45 procent is gestegen wijt De Kort aan ‘natuurlijk optimisme’ van beleggers. “Het gaat slecht met de economie, maar wel goed met de beurzen. Dat vind ik moeilijk te rijmen”. Nout Wellink moet volgens De Kort opstappen. “De taak van een centrale bankier is om de tap dicht te gooien voordat het te gezellig wordt. Maar Wellink heeft er nog een vaatje bijgezet.”

De Kort ziet nog geen economisch herstel in 2010 en denkt zelfs dat ook 2011 nog te vroeg is. “Als je kijkt naar economische cycli is de 25 jaar voorspoed die we hebben gehad belachelijk lang geweest. Alles is afgekocht met meer krediet”, stelt hij. Een lager welstandsniveau zal geaccepteerd moeten worden. De analist ziet de beurs weer flink dalen, maar “hoe diep dat gaat is moeilijk te zeggen”.

Blikopdebeurs.com

Mar 31

De Nederlandse economie zal in 2009 met circa 4% in volume krimpen in vergelijking met 2008. Een dergelijk negatieve groei is voor het laatst in de jaren dertig waargenomen.

bron: FD.nl

Feb 15

deflatieIn Ierland is voor het eerst sinds 1960 sprake van deflatie, oftewel van een daling van de consumentenprijzen over een langere periode. Dat komt vooral door sterk dalende energiekosten. Ook kleding en schoenen zijn in Ierland flink goedkoper geworden.

Zo werden elektriciteit en gas in januari 7 procent goedkoper en kleding en schoeisel ging meer dan 13 procent in prijs omlaag.

Deflatie wordt beschouwd als slecht voor de economie, omdat mensen erdoor worden gestimuleerd om hun aankopen langer uit te stellen. Vorig jaar was Ierland ook al het eerste euroland dat in een recessie belandde.

De consumentenprijzen in Ierland gingen in januari met 0,1 procent omlaag, in vergelijking met dezelfde periode een jaar eerder. Dat maakte het Ierse nationale bureau voor de statistiek donderdag bekend.

In december vorig jaar stegen de prijzen nog met 1,1 procent op jaarbasis.

Ierland gaat gebukt onder een hevige economische crisis en belandde in de eerste helft van 2008 als eerste euroland in een recessie. De Ierse overheid rekent voor dit jaar op een krimp van de economie met 4 procent.

bron: BNR Nieuwsradio

Opmars van de Keltische tijger (2006)

Huizenprijzen Ierland

hypotheekschuld Nederland Ierland

Hoewel Ierland op verschillende gebieden rekening moet houden met mogelijke risico’s, is de economische verwachting voornamelijk positief. De reële BBP-groei wordt voor de komende jaren geschat op 3,5-5%, wat ruim boven het eurozone gemiddelde (2%) ligt. Als bovengenoemde risico’s bewaarheid worden, zorgen deze naar verwachting wel voor een groeivertraging, maar de Ierse groei zal het eurozone gemiddelde nog ruimschoots kunnen bijbenen. In de toekomst zal de Keltische tijger dus wel iets rustiger worden, maar getemd is hij nog lang niet. (Niet snel documenten gaan verwijderen Rabobank!)

Inez Vereijken
I.C.F.W.Vereijken@rn.rabobank.nl

Feb 8

Eric Mecking Een gesprek met historicus Eric Mecking over de nieuwe editie van zijn boek Deflatie in aantocht, waarin hij jaren geleden de huidige crisis al voorspelde. In deze uitgebreide en geactualiseerde editie wordt helder uiteengezet dat we met deze kredietcrisis aan het begin staan van de grootste economische terugval sinds de jaren dertig. Ons staat een nieuwe grote depressie te wachten die in combinatie met de toenmende vergrijzing wel moet leiden tot ernstige problemen met onze pensioenen en de verworvenheden van de verzorgingsstaat.

Erik Mecking
Historicus en schrijver

Eric Mecking (1959) studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en is thans werkzaam als informatiespecialist. Hij schreef ‘Het drama van 1918’, over de Spaanse griep en de zoektocht naar virus en vaccin en ‘Deflatie in aantocht’, over de overeenkomsten tussen de beurskrach van 1929 en de kredietcrisis.

 

Jan 21

De voorspellingen voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie in 2009 zijn de afgelopen weken in hoog tempo verslechterd. Waar de meeste modellen in oktober nog uitgingen van een bescheiden groei, wijzen alle prognoses nu op een zeer uitzonderlijke krimp.

Maandag verlaagde de Europese Commissie de verwachting voor dit jaar zelfs tot een krimp van 2 procent. Het Centraal Planbureau (CPB) ging begin december nog uit van een min van ’slechts’ 0,75 procent, maar zal in februari naar verwachting ook met een aanzienlijk somberder scenario naar buiten komen.

Als de voorspelling van de Europese Commissie uitkomt, stevent Nederland af op de sterkste economische krimp sinds 1938. Hieronder een overzicht van de spaarzame jaren waarin de Nederlandse economie kromp:

De jaren dertig: De jaren van de Grote Depressie waren ook in Nederland economisch zware jaren. In de periode van 1930 tot en met 1934 was er alleen in 1933 geen sprake van krimp. In 1938 nam de economische activiteit, na enkele jaren van herstel, nog eens met 3 procent af.

1958: Na de uitbundig economische groei van de Wederopbouw was er in 1958 sprake van een kleine terugval. Het bruto binnenlands product (bbp) van Nederland kromp dat jaar met 1 procent. Een jaar later groeide de Nederlandse economie echter alweer met bijna 5 procent. In 1960 werd zelfs een groei van 9 procent genoteerd.

Begin jaren tachtig: De Nederlandse economie kwam begin jaren tachtig onder druk van hoge inflatie, uitgeholde bedrijfswinsten, een sterk gestegen werkloosheid en uit de hand gelopen overheidstekorten volledig tot stilstand. Met een krimp van respectievelijk 0,8 en 1,2 procent waren 1981 en 1982 vooralsnog de slechtste jaren in de moderne geschiedenis van de Nederlandse economie.

Net geen krimp: In 1975 kwam de economische groei uit op 0 procent. In 2002 en 2003 nam de economische activiteit slechts met 0,1 en 0,3 procent toe.

Sinds 1975 groeide de Nederlandse economie jaarlijks met gemiddeld 2,4 procent.

bron: de Telegraaf

Dec 30

Vroeger werd iedere periode van economische krimp een depressie genoemd. Na de ongekend zware depressie van de jaren dertig begon men het woord recessie te gebruiken voor de cyclische periodes waarin de economische activiteit afneemt.

De meest gangbare definitie voor een recessie is wanneer het bbp twee kwartalen op rij krimpt. Economen hebben bezwaren tegen deze definitie, allereerst omdat het andere variabelen als werkloosheid en consumentenvertrouwen negeert en ten tweede omdat nooit precies bepaald kan worden wanneer een recessie begint of eindigt.

Volgens het IMF is er sprake van een wereldwijde recessie als de wereldeconomie met minder dan 3% groeit. Voor een depressie bestaat geen algemeen geaccepteerde definitie. Sommigen spreken van een depressie als de economie in een bepaalde periode met meer dan 10% krimpt of als een recessie meer dan drie jaar duurt. In de VS daalde tijdens de De Grote Depressie het BBP met bijna 30% .

zware recessie

Dec 4

Kees de KortDe Europese Centrale Bank (ECB) heeft vandaag haar belangrijkste rentetarief met 0,75 procentpunt verlaagd tot 2,5 procent. Het gaat om de grootste renteverlaging door de ECB in haar tienjarige bestaan.

Inkrimping van 0,5 pct
De ECB verwacht in 2009 een recessie in de eurozone, met een inkrimping van gemiddeld 0,5 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Voor 2008 verlaagde de ECB haar verwachting, en rekent ze nog slechts op een toename met 1,0 procent van het bbp, tegenover 1,4 procent drie maanden geleden. “In twee maanden tijd hebben we het rentetarief verlaagd met 1,75 procentpunt, iets wat nooit eerder gebeurd is”, zei ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet vandaag tijdens een persconferentie in Brussel.

Derde verlaging op rij
De ECB verlaagde haar belangrijkste rentetarief nog op 8 oktober, in een gezamenlijke actie met de wereldwijde centrale banken, en begin november. Door de financiële crisis wegen volgens Trichet “uitzonderlijk grote onzekerheden” op de economie. Tezelfdertijd neemt de inflatie zeer snel weer af door de daling van de grondstoffenprijzen.

Toch wil dat volgens Trichet niet zeggen dat de eurozone zich in “een periode vergelijkbaar met een deflatie” bevindt. De economie in de eurozone zou volgens de ECB-voorzitter in 2009 wel voor het eerst krimpen sinds 1993. Over mogelijke nieuwe verlagingen van de rente de komende maanden wilde Trichet niets kwijt.

Britse rente laagste sinds 1951
De Britse centrale bank (Bank of England) verlaagde vandaag ook haar rente zoals verwacht met 1 procentpunt, tot 2 procent, of het laagste niveau sinds 1951. De Britse economie kromp in het derde kwartaal met 0,5 procent, wat meteen de eerste economische teruggang was in het land in zestien jaar.

Speculaties over de renteverlaging van de Britse centrale bank stuurden het Britse pond vandaag naar een historisch dieptepunt tegenover de euro: 1,1499 euro. (belga/svm/tw)

Wat merkt de consument hier van?
Het verlagen van de rente zal weinig effect hebben op de rente die betaald wordt door consumenten en bedrijven. Banken zijn er inmiddels wel achter dat het risico op het uitlenen van geld groter is geworden door de huidige economische situatie. Banken vragen daarom een hogere risicopremie (rente). Dit zorgt uiteindelijk voor meer druk op de woningmarkten, immers de premie die betaald moet worden voor een huis wordt steeds hoger.

Kees de Kort: Er worden weer rentelolly’s achterin de bus gedonderd

Oct 31

Hoe meer dingen veranderen, hoe meer ze hetzefde blijven : De nieuwe tijd, consumentenkrediet, nieuwe technologie, extreme leverage en speculatie, een verschrikkelijke klapper en dan .. . (Nee, er is niets nieuws onder de zon.)

Wall Street 1929

Op deze originele grafiek uit 1929 ziet ziet u dat de “crash” plaatsvond in oktober 1929, maar u ziet ook dat het dieptepunt van dat jaar pas begin november werd bereikt. Ook dat was een tijdelijke bodem. Uiteindelijk kromp de Dow Jones 90 procent in de vier daaropvolgende jaren!

Oct 14

Er valt tegenwoordig vaak het woord ‘deflatie’. Wat betekent deflatie? Volgens de definitie is dit het tegengestelde van inflatie, dat wil zeggen: bij inflatie gaan de prijzen van goederen t.a.v. geld omhoog, dus alles wordt duurder. Bij deflatie is dit het tegenovergestelde en gaan de prijzen van goederen t.a.v. geld omlaag, alles wordt dus goedkoper. Zoals elke economische student leert wordt inflatie veroorzaakt door een verhoging van de hoeveelheid geld in de economie, waarvoor tegenwoordig de centrale bank primair verantwoordelijk is. Maar wat veroorzaakt deflatie?

Er zijn in feite twee soorten deflatie:

Er is deflatie veroorzaakt door marktwerking, wat betekent dat de hoeveelheidproductie van goederen toeneemt en de vraag achterblijft, waardoor er een prijsdaling ontstaat van deze goederen. We hebben dat kunnen zien over de laatste twee decennia in de computer- en software-industrie. De hoeveelheid computers en software breidden zich enorm uit in die periode, waardoor de prijzen aanzienlijk daalden. Zo ook met enig ander product. Dit kunnen we samenvatten onder de noemer vrije-marktconcurrentie en is een zeer gezonde ontwikkeling, waardoor bedrijven komen en gaan. Josef Schumpeter noemde dit al ‘creatieve vernietiging’. In de jaren 90 van de 19e eeuw bestond er ook al een dergelijke deflatie, maar dan op elk productieniveau, alhoewel de economische groei niet werd aangetast, omdat toen nog de traditionele goudstandaard van kracht was, wat resulteerde in een stabiele geldhoeveelheid.

Helaas bestaat er nog een ander soort en dat heeft een geheel andere oorzaak. Er bestaat ook een deflatie als de economie ongezonde trekken begint te vertonen, wanneer de productie afneemt terwijl ook de prijzen zakken. In tegenstelling tot de normale deflatoire toestand heeft dit soort deflatie wel degelijk een sinistere oorsprong. Deze deflatie is veroorzaakt door de voorafgaande periode, toen de geldhoeveelheid aanzienlijk werd uitgebreid waardoor alle facetten van het economische leven tot een zeepbel uitgroeiden. We kunnen dit bijvoorbeeld zien in de enorme groei in de aandelenmarkt, de huizenmarkt, de goederenmarkt, de obligatiemarkt etc. De oorsprong van deze groei is de enorme liquiditeit, die beschikbaar werd gesteld door de bancaire sector met actieve hulp en medeweten van de centrale bank. De bancaire sector is gemachtigd door de centrale bank om liquiditeit (geld) ter beschikking te stellen op het gebied van leningen en hypotheken. De uitgifte daarvan gebeurt door de diverse banken met ondersteuning van de centrale bank.

Men zal zich afvragen waar deze liquiditeit vandaan komt. Die komt feitelijk uit het niets. Als een bank een lening of hypotheek beschikbaar stelt aan de lener, dan creëert deze bank geld uit het niets om deze te financieren. Wanneer de lening of de hypotheek geheel wordt terugbetaald, dan verdwijnt dit geld weer in het niets. De bank ontleent zijn bestaansrecht aan de rente, die men ontvangt, want van het geld uit het niets kan men niet bestaan omdat daarover weer rente moet worden betaald aan de centrale bank (interbancaire rente) – die ook wordt vastgesteld door de laatste. Het verschil in de rentes, die de bank aan de centrale bank moet betalen en de rente die men ontvangt betreft dus de ‘winst’ van de bank. Dit is bekend onder naam fiatgeld, want er staat geen enkele tegenwaarde ten opzichte van dit ‘geld’, het is in feite gebakken lucht.

Er bestaat ook een andere mogelijkheid om geld uit te lenen en dat is via deposito (spaarrekeningen), die de bank ontvangt van de lener, dientengevolge de bank dit weer kan uitlenen door middel van leningen of hypotheken, maar ook hier is er een gigantische adder onder het gras, want de bank leent dit niet een keer uit, maar een meervoud daarvan. In het geval van Nederland is dit doorgaans zes maal. Dit staat bekend als fractioneel bankieren, oftewel er is maar een klein deel gedekt door echte waarde (deposito) en het meeste van dit ‘geld’ is ook gebakken lucht.

U begrijpt, dat dit voor enorme problemen kan zorgen, als

a. de lening of hypotheek wordt terugbetaald, of
b. als de lener of hypotheekgever failliet gaat en niet wordt terugbetaald.

In beide gevallen verdwijnt de lening en hypotheek in het niets, omdat deze liquiditeit geen enkele waarde vertegenwoordigt, zodoende verdwijnt dit geld voorgoed uit de economie, dus de liquiditeit in de economie gaat omlaag als er geen andere leners zijn om deze leningen weer aan te gaan.

Een goed voorbeeld om dit te verduidelijken is, als iemand een auto verhuurt aan een klant, waarvoor de autoverhuurder een vergoeding ontvangt (de huurprijs). Als de klant na een periode de auto terugbrengt kan deze zelfde auto weer worden verhuurd aan een ander, dus heeft de autoverhuurder iets van waarde uitgeleend (verhuurd) en ontvangt deze waarde weer terug. Dit betekent dat deze waarde niet verloren is gegaan, want de waarde (auto) bestaat nog steeds en kan opnieuw worden gebruikt door de autoverhuurder of de klant.

In de tijd van de traditionele goudstandaard, tot aan 1914, vertegenwoordigde de liquiditeit echte waarde, dat wil zeggen goud en zilver, zowel ten aanzien van deposito (spaarrekeningen) als in het dagelijks leven (gouden tientjes, zilveren guldens, dubbeltjes en kwartjes). Wanneer een lening werd afbetaald kon dit geld weer worden gebruikt voor andere financieringsdoeleinden en bleef het in de economie bestaan.

In het geval van fiat- en fractioneel geld daarentegen staat weinig tot geen waarde. Zoals eerder gezegd; als een lening of hypotheek wordt terugbetaald dan verdwijnt het geld voorgoed uit de economie. Dit verklaart dan ook de liquiditeitscrisis, die ontstaat na een periode van een uitbundig fiat- en fractioneelgeldbeleid. Als door welke reden dan ook de financiële zeepbel uit elkaar spat (bijv. aandelenmarkt, onroerendgoedmarkt e.d.), kunnen de leningen en hypotheken niet meer worden terugbetaald. De bancaire sector verzeilt dan in een bankcrisis, waardoor:

a. de liquiditeit verdwijnt;

b. de rente niet meer wordt betaald;
c. de waarden van de beleende onderpanden (aandelen, onroerend goed etc.) afgenomen zijn en deze de leningen of hypotheken niet meer kunnen dekken, omdat:

1. de waarde is weggevaagd of drastisch verminderd en
2. deze zich in een dergelijke periode op een duidelijke en gruwelijke aanbodsmarkt zullen bevinden, waardoor deze moeilijker, zoniet onmogelijk te verkopen zijn.

great_depression

Tijdens de crisis van de jaren 30 hebben zich deze problemen voorgedaan als gevolg van de enorme geldhoeveelheidexpansie van de jaren 20. Veel banken en financiële instellingen gingen ‘bankroet’, omdat men niet meer aan de verplichtingen jegens de depositohouders en de centrale banken kon voldoen. Het geld was er eenvoudigweg niet meer. De exact zelfde situatie speelt zich nu opnieuw af vanwege de enorme geldhoeveelheidexpansie die zich heeft voorgedaan in de Verenigde Staten en Europa tijdens de jaren 90, die men de ‘nieuwe economie’ noemde, omdat er geen recessies meer zouden zijn en men een permanent plateau van economische voorspoed zou meemaken. Dit heeft wereldwijd tot enorme financiële
excessen geleid, waardoor de aandelenmarkt en de onroerend goedsector tot ongekende hoogte zijn gestegen. Alles werd met geleend (lees fiat- en fractioneel) geld gefinancierd tot aan overnames en fusies van bedrijven aan toe. Al deze schulden moeten worden afbetaald, maar dit kan alleen in een situatie met stijgende prijzen waardoor de waarde van de schulden afneemt. Vanuit deze optiek wordt deflatie als een enorme bedreiging ervaren, omdat dan de schulden in waarde zullen stijgen en de verkopen in waarde dalen, wat funest is voor zowel bedrijven, banken als leners.

Daarom zullen de centrale banken zich gaan bezighouden met het enorm oppompen van de geldhoeveelheid om desnoods geforceerd de liquiditeit in de economie te verhogen. Dit Keynesiaanse gedachtegoed is nog steeds in zwang bij deze groep, omdat dit voor hen nog het enige houvast biedt om deze crisis het hoofd te bieden. We hebben al aan Japan kunnen zien dat dit een nutteloze ingreep is, want tijdens de liquiditeitscrisis en de deflatoire situatie is geen enkele lener meer bereid om zichzelf nog meer in de schuld te steken, terwijl geen enkele bank bereid zal zijn verdere leningen of hypotheken te verstrekken als men weet dat deze nauwelijks of niet kan worden terugbetaald in de toekomst.

De enige oplossing voor deze aanhoudende crisis is een directe sanering van de kapitaalmarkt, waardoor de deflatoire crisis op een natuurlijke manier kan uitwoeden. Dit houdt in dat er een halt moet worden toegeroepen aan de desastreuze renteverlagingen, waardoor depositohouders, pensioen- en beleggingsfondsen gedwongen zijn om andere investeringen op te zoeken in de hoop de lagere rendementen op te krikken d.m.v. beleggingen in op dit moment extreem riskante instrumenten zoals aandelen, bedrijfsobligaties en onroerend goed. Als de rentestand wordt aangepast aan de vraag, dan is er geen enkele reden om uit te gaan van een redelijk rendement voor investeerders en wordt de opbouw van vaste onderliggende waarden verzekerd. Als men de rente blijft verlagen zoals in Amerika en Japan is gebeurd, dan voorspel ik een enorme mondiale liquiditeitscrisis, waardoor de economische ellende niet meer te overzien is en de wereld in een grote crisis a la jaren 30 zal worden gedompeld. Ook moet men ophouden liquiditeit te blijven pompen in het financiële systeem – de onophoudelijke geldstroom vanuit de centrale bank richting bancaire sector – want dit zorgt enerzijds voor een verlenging en uitrekking van de crisissituatie en staat de broodnodige sanering van het financiële systeem in de weg en anderzijds is dit een nutteloze bezigheid, want de bereidheid om geld te lenen is tot nul gereduceerd zoals de Japanse ervaring ons sinds 1989 leert. Het is als het ware het toedienen van een bloedtransfusie op een lijk.

bron: Albert Spits

Oct 11

WASHINGTON (ANP) – Zorgen over de gezondheid van internationale banken hebben het financiële systeem aan de rand van de afgrond gebracht. Dat heeft Dominique Strauss-Kahn, topman van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), zaterdag gezegd.

Ondanks ongekende ingrepen, waaronder een gecoordineerde renteverlaging door de voornaamste centrale banken van de wereld, zullen de komende maanden extra maatregelen zijn om de kredietcrisis in de Verenigde Staten en in Europa een halt toe te roepen, aldus Strauss-Kahn.

,,Vooruit kijkend, verwacht ik dat de omstandigheden op de kapitaalmarkt heel moeilijk zullen blijven, waardoor de economische groei wereldwijd onder druk zal staan.”

Vorige maand zij Dominique nog dat er geen reden tot paniek was….

  • Pagina 1 van 2
  • 1
  • 2
  • >