Meeùs, de grootste huizenmakelaar van Nederland, stopt als makelaar van woningen. Het bedrijf wil alleen nog verzekeringen en pensioenen verkopen. En actief blijven als bedrijfsmakelaar.
Informeren
Het besluit heeft gevolgen voor 200 medewerkers van de groep. Meeùs informeert op dit ogenblik het personeel.
Verkoopt activiteiten
Het bedrijf hoopt de activiteiten te kunnen verzelfstandigen. Het is zelfs de bedoeling dat het personeel het makelaarsbedrijf overneemt. Als daar geen animo voor is, gaat Meeus op zoek naar een koper van buiten. Als ook die niet is te vinden, dan worden de activiteiten gestaakt.
Olieprijs
In 1987 bedroeg de deflatie 0,5 procent. De oorzaak van het dalende prijspeil destijds was een sterke daling van de olieprijs. Als gevolg daarvan daalde de benzineprijs, maar ook de gasprijs. Vooral de enorme daling van de gasprijs leidde destijds tot deflatie, legt CBS-econoom Michiel Vergeer uit.
Deflatie was toen sinds 1936 niet meer voorgekomen. Alleen in 1953 en 1954 kwamen prijsdalingen in zicht toen de inflatie terugnam tot nul procent.
Eerste Wereldoorlog
De hoogste deflatie sinds 1900 vond plaats in 1921. De prijsdalingen volgden toen echter op enorme prijsstijgingen in de jaren daarvoor als gevolg van voedsel en woningtekorten in de Eerste Wereldoorlog.
Eerder verwachtte het Centraal Planbureau (CPB) voor 2009 nog een inflatie van 3,25 procent. Maandagmiddag presenteert het CPB echter bijgestelde verwachtingen voor 2009 en 2010.
Uit cijfers van het CBS blijkt dat de inflatie in Nederland in juli en augustus van dit jaar nog 3,2 procent bedroeg. In november daalde hij echter tot 2,3 procent. De kans op deflatie in Nederland wordt steeds groter…
De inflatie van de afgelopen jaren is vooral zo laag omdat centrale banken tegenwoordig alleen nog maar oog hebben voor de consumenteninflatie die door de opkomst van de Aziatische economieën lang laag bleef. De geldgroei verstopte zich in huizenprijzen en de prijzen van obligaties, aandelen en derivaten.
De huidige crisis heeft dus mee gemeen met de crisis van begin vorige eeuw dan de grafiek doet vermoeden.
In Nederland zijn in de afgelopen jaren achtduizend risicovolle hypotheken verkocht door ELQ, een dochterbedrijf van de Amerikaanse bank Lehman Brothers. Net als in de Verenigde Staten richtte ELQ zich met haar hypotheken op een doelgroep van mensen die bij reguliere banken geen hypotheek konden krijgen.
Veel van deze mensen zijn de afgelopen maanden in de problemen geraakt, doordat zij hun hypotheeklasten door de stijgende rente nauwelijks meer konden betalen. Een ex-directeur van ELQ in ZEMBLA: “Ik weet honderd procent zeker dat er fouten zijn gemaakt.”
In 2004 besloot Lehman Brothers ook in Nederland hypotheken aan deze doelgroep te gaan aanbieden. De speciaal daarvoor opgerichte dochteronderneming ELQ richtte zich op mensen zonder vast inkomen, kleine zelfstandigen en mensen met een BKR-notering; een ‘gat in de markt’ volgens ELQ. Een groot deel van de hypotheken die ELQ aanbood hebben een variabele rente: iedere maand opnieuw wordt de rente bepaald, aan de hand van de zogeheten Euribor, de rente van leningen tussen banken onderling. Die rente steeg vanaf september met grote sprongen.
Niet goed voorgelicht
Verschillende cliënten vertellen in ZEMBLA dat zij door de tussenpersonen die voor hen een hypotheek bij ELQ afsloten, niet goed zijn voorgelicht over de risico’s van de variabele rente. Daarnaast sloten tussenpersonen tegelijkertijd verzekeringen met hoge kosten af, waarover geen duidelijke afspraken waren gemaakt.
Volgens ex-directeur E. de Jong van ELQ waren sommige tussenpersonen meer geïnteresseerd in de aantrekkelijke provisies, dan in de vraag of cliënten wel in staat waren om aan hun hypotheekverplichtingen te voldoen.
De Jong stelt ook dat de AFM (Autoriteit Financiële Markten), die toezicht houdt op het werk van hypotheekverstrekkers en tussenpersonen, nauwelijks van zich liet horen. “Ik heb verbijsterend weinig van activiteiten van de AFM gemerkt.” Maar AFM-bestuurder Th. Kockelkoren vindt dat de toezichthouder wel degelijk haar werk heeft gedaan.
Huizenkopers storten zich massaal op overbruggingsverzekeringen. Daarmee willen zij zich indekken tegen de financiële gevolgen van dubbele woonlasten. De verzekeringsproducten zijn zo’n succes dat de Hypotheekshop na vier maanden alweer stopt met ze aan te bieden.
De hypotheekbemiddelaar leverde sinds augustus de overbruggingsverzekering. ”Je kunt stellen dat het product aan succes ten onder is gegaan,” zegt directeur Ron Bavelaar van de Hypotheekshop. ”We kunnen geen verzekeraar meer krijgen waar wij de verzekering kunnen onderbrengen. Aantallen kan ik niet noemen, maar de toeloop op een overbruggingsverzekering is de laatste maanden enorm.”
Nu de woningmarkt stagneert, wil geen verzekeraar garant staan voor dubbele woonlasten van een koper. Huizenkopers die zich willen indekken, kunnen vanaf januari nog wel terecht bij het Centraal Bureau Overbruggingsgarantie (CBO), een initiatief van makelaars.
Ook deze stichting ziet een enorme toestroom van klanten. Het aantal consumenten dat een overbruggingsgarantie afsloot bij CBO is vanaf oktober verdubbeld van duizend naar tweeduizend.
Vereniging Eigen Huis bevestigt dat er sinds het stagneren van de woningmarkt veel vraag is naar verzekeringsproducten die de dubbele woonlasten dekken.
Er is een duidelijk verschil tussen een overbruggingskrediet van banken en een overbruggingsverzekering of overbruggingsgarantie. Een overbruggingskrediet is een lening die niet dekt tegen dubbele woonlasten, maar de huizenkoper de mogelijkheid geeft om inrichting of verbouwing aan het nieuwe huis mogelijk te maken. De garantie en verzekering zijn nieuwe producten om consumenten door een periode van dubbele woonlasten te loodsen.
Met de overbruggingsgarantie delen verkoper en koper samen de dubbele woonlasten van de koper. De verkoper stopt 2,5 procent van de verkoopprijs in een pot. De koper accepteert daarvoor een iets hogere prijs dan de overeengekomen verkoopprijs. Uit die pot wordt maximaal een jaar een gedeelte van die dubbele woonlasten vergoed.
”Voor zowel de koper als de verkoper is dit voordelig,” zegt directeur Marco van Driel van CBO. ”De koper weet zich gedekt tegen tegenvallers die hem anders zou tegenhouden een woning te kopen. Verkopers betalen mee, maar raken wel hun huis kwijt.”
Minister Wouter Bos (Financiën) sluit voor de inrichting van het financiële stelsel na de crisis niets uit, ook een genationaliseerd bankwezen niet.
“Begrijp me goed, ik zit niet te wachten op een genationaliseerd bankwezen. De publieke belangen kunnen ook op een andere manier gewaarborgd worden. Alleen is de vraag: op welke manier. Daarop heb ik het antwoord nog niet”, aldus Bos zaterdag in een interview met Trouw.
Nieuwe steunoperaties
Volgens hem is nu alle aandacht nodig om de gevolgen van de crisis te bestrijden, nieuwe steunoperaties aan financiële instellingen zijn niet uitgesloten.
Bos noemt een genationaliseerd bankwezen de “meest extreme variant”. Het is in zijn ogen ook mogelijk dat meer en beter toezicht op banken volstaat. “Ik weet echter wel dat de variant waarin ik vertrouw op de blauwe ogen van de bankiers niet meer zal worden toegepast. Voor het overige sluit ik op dit moment niets uit.”
Bos maakt in het interview opnieuw duidelijk veel meer zelfkritiek te verwachten bij bankiers over de lessen die te trekken zijn uit de financiële crisis. “Ik zou willen dat iedereen duidelijk was dat het nooit meer kan worden, zoals het was. Zeker in de wereld van de banken.”
Nederigheid past banken
Met een houding zoals bankiers die laatst hadden tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer lukt het volgens Bos niet. “De banken moeten hun maatschappelijke functie zien. Ze zullen zich wat nederiger moeten opstellen en opener moeten opereren.”
In het interview gaf Bos ook aan dat de Nederlandse economie in 2009 met een half procent gaat krimpen.
krijgt Willem Middelkoop toch gelijk over de Nationalistie van alle banken?
Voor hypotheken met een variabele of een kortlopende rente wordt naar de euribor-rente gekeken. Dat was tot voor kort een goede maat voor de rente die de banken zelf betaalden. Banken berekenden de variabele rente voor de huizenkoper daarom door een vaste opslag bovenop die euribor-rente te leggen.
De euribor ging na het omvallen van Lehman Brothers fors omhoog, maar sinds begin oktober gaat hij zo mogelijk nog sneller omlaag – van 5,2 procent voor een 1-maandslening naar 4,0 procent, waardoor hij ver onder het pre-15 september-niveau is uitgekomen. Dit is vooral te danken aan de renteverlagingen die Centrale Banken over de hele wereld hebben doorgevoerd.
2) Goed nieuws voor huizenbezitters met een variabele rente, dus?
Dat valt tegen, want de ‘vaste opslag’ op de euribor-rente blijkt ineens helemaal niet meer zo vast. Obvion, een dochter van Rabobank en pensioenfonds ABP, was de eerste die de opslag fors verhoogde van 0,65 naar 1,35 procent. De meeste andere banken zijn dat aan het overwegen. De verhoging zal niet bij iedereen even duidelijk zichtbaar zijn, omdat bij veel banken niet precies duidelijk is hoe ze de variabele rente berekenen. Nieuwe klanten betalen al meer, maar ook bestaande klanten worden getroffen.
3) Kan dat zomaar?
Ja, dat blijkt te kunnen. De meeste banken hebben in de kleine lettertjes opgenomen dat ze de opslag kunnen verhogen, mochten de omstandigheden daartoe aanleiding geven.
4) Verdwijnt die extra opslag in hun eigen zakken?
De banken zeggen van niet. Zij betalen ook veel meer rente als zij geld moeten lenen, is hun verweer. Het euribortarief, dat door middel van een enquête wordt bepaald, is blijkbaar geen goede maat meer voor de interbancaire rente. In werkelijkheid rekenen de banken hogere tarieven, blijkt nu, zeker op leningen die worden gebruikt om hypotheken te financieren. Hoe hoog, is niet duidelijk. Het hangt ook af van de soliditeit van de onderneming. Fortis Bank Nederland rekent de hoogste opslag, waaruit zou kunnen worden afgeleid dat Fortis zelf ook een forse risicopremie betaalt op zijn leningen.
5) De centrale banken hebben de tarieven fors verlaagd. Ik heb altijd geleerd dat de variabele rente dan ook omlaag gaat.
Dat was tot voor kort zo, voorheen zakten alle rentetarieven – voor bedrijven, maar ook veel huizenkopers – mee omlaag. Lenen werd daardoor voor iedereen goedkoper. Tegenwoordig zijn de touwtjes tussen de ecb-rente en de andere rentes doorgeknipt, een renteverlaging van de centrale banken heeft vrijwel geen invloed meer.
Banken zijn veel kritischer geworden in het uitlenen van geld. Ze houden het bij voorkeur zelf of zetten het op een rekening bij de centrale bank. Als ze al lenen aan andere banken, willen ze een hoge risicopremie. Veel banken zijn bang voor een daling van de huizenprijs.
Dat besef is overigens nog niet bij iedereen doorgedrongen. De Britse minister van Financiën, Alistair Darling, riep Britse banken deze week op de hypotheekrente te verlagen. Toen de Britse Centrale Bank de rente met 1,5 procentpunt verlaagde, konden de banken niet achterblijven.
Voor Darling staat er wel veel meer op het spel. Veel Britten hebben hun hypotheekrente voor twee jaar vastgezet en worden binnenkort dus geconfronteerd met een nieuwe fors hogere rente. Nederlanders hebben in meerderheid voor een lange rentevasteperiode gekozen. Het percentage huizenbezitters dat voor een variabele rente kiest is afgenomen van 44 procent drie jaar geleden naar 19 procent, dit jaar. Op dit moment kiest bijna niemand nog voor een variabele rente..
6) Zijn ook de langlopende tarieven opgelopen?
Alle tarieven zijn de laatste tijd omhoog gegaan. Tot voor kort was de hypotheekrente ongeveer gelijk aan de rente op staatsobligaties. Er zat slechts een opslag van een paar tienden van procentpunten op. Nu loopt het verschil hard op. De rente op een 10-jaars-staatsobligatie bedroeg gisteren bijvoorbeeld 4,1 procent. De hypotheekrente op een hypotheeklening voor 10 jaar bedraagt in de meeste gevallen rond de 6 procent.
Volgens banken is dat nodig, omdat zij ook een hogere rente betalen op hun leningen. Ze moeten dat doorberekenen aan de klant om te voorkomen dat ze verlies maken.
Die lezing wordt door sommigen betwist. Volgens Bas Millenaar van De Hypotheker zijn banken vooral bezig om stroppenpotten te vullen. Ze zijn bang dat veel huizenbezitters door de kredietcrisis straks hun hypotheeklasten niet meer kunnen betalen en hun huis met verlies moeten verkopen.
7) Wie heeft gelijk?
De waarheid ligt waarschijnlijk ergens in het midden.
Als een echte waarzegger was Adjiedj Bakas twee jaar geleden al bezig met een boek over de financiële wereld.
De kredietcrisis kwam wat dat betreft als een welkom geschenk. Sinds zaterdag ligt zijn boek The Future of Finance in de boekhandel.
De huidige crisis verbaast trendwatcher Bakas niet. ,,De afgelopen 200 jaar zijn er vijf grote crises geweest die allen zijn gevolgd op technologische ontwikkelingen. De industriële revolutie, het tijdperk van spoorwegen, het tijdperk van zware machinebouw, het tijdperk van de auto en het huidige tijdperk van informatie en telecommunicatie.’’
Wat daar logisch aan is? Bakas: ,,De essentie is dat de mens hardleers is. Kapitalisme is het rondpompen van schulden, is de definitie van Karl Marx. Zolang dat goed gaat, is er niets aan de hand. Maar door op- en neerwaartse bewegingen leidt dat eens in de zoveel tijd tot een financiële zeepbel en moeten we weer terug naar onze wortels. Geld is uitgevonden om handel te bevorderen. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn opgericht om ondernemerschap te stimuleren en om mensen te helpen met geld meer geld te maken.’’
De crisis van 1929 in Amerika is volgens Bakas een goed voorbeeld van een op hol slaande economie. ,,De auto, radio en tv werden uitgevonden en de banken leenden geld om deze industrieën tot volle wasdom te laten komen. Totdat opportunisme voor een op drift rakende economie zorgde en er een depressie ontstond. Die was nodig om de financiële markten tot rust te laten komen.’’
De huidige crisis is een antwoord op het multimediale tijdperk van internet, mobiele telefonie en gadgets. ,,Er is gekocht, geleend, gespeculeerd en verloren. Dat komt het beste tot uiting in de huizenprijzen in Amerika,’’ vindt de trendwatcher. ,,Een huis van 18.000 dollar met een hypotheek van 80.000 dollar is een signaal dat het consumentengedrag en de economie uit de pas lopen.’’
De eerste foto in het boek van Bakas is een tot pijltje gevouwen Amerikaanse dollar die door een New Yorkse straat fladdert. ,,Het pijltje kan alle kanten opgaan. Banken hebben nu de neiging hun blik te vernauwen, maar ze zouden beter op een creatieve manier lange termijnstrategieën kunnen ontwikkelen. De financiële dienstverlening zal nog meer global worden dan ze al is. Zij zal een nog grotere invloed krijgen. Haar beslissing om te investeren in duurzaamheid en alternatieve bronnen van energie is bijvoorbeeld cruciaal voor de nieuwe economie.’’
De westerse financiële wereld zal volgens Bakas ook plaats moeten maken voor investeerders uit Azië, Rusland en het Midden-Oosten. ,,Het westen zal zijn dominante houding moeten opgeven.’’
Ook op microniveau zal de globalisering zich voortzetten. Bakas: ,,Wij noemen de Floridaïsering, vernoemd naar de migratie van Amerikaanse ouderen naar de staat Florida waar ze na hun pensioen een plek zoeken waar het warm en aangenaam is. Die grijze emigratie zal in Europa ook toenemen en dat heeft consequenties voor het financiële verkeer.’’
Bakas is allesbehalve somber over de toekomst. ,,Er gaat een nieuwe geld-ethiek komen die alleen maar gunstig zal zijn voor de consument. De geldwereld moet terug naar zijn wortels, waarbij eenvoud het sleutelwoord is. In een complexer wordende wereld willen consumenten eigenlijk nog maar een ding en dat is rust en openheid. De kredietcrisis maakt duidelijk dat complexiteit leidt tot risico’s en onbeheersbaarheid.
Voorlopig moet de wereld volgens Bakas nog even puinruimen. ,,We moeten nog even zorgen dat we voldoende geld op de bankrekening houden, energie sparen en bezuinigen op kleding en bloemetjes. Maar de oogst zal groot zijn. Van een irreële, schimmige economie zal de industrie weer teruggaan naar zijn oorspronkelijke rol, transparant en eenvoudig. Het geheim van de future of finance is back to the roots.
Projectontwikkelaars hebben veel minder nieuwe woningen verkocht. In oktober is het aantal met 70% gedaald ten opzichte van 2006. Daardoor zal de komende jaren de helft minder worden gebouwd.
Dit stelt de NVB Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers in een brandbrief aan de Kamer.
De vereniging baseert zich op gegevens van het Garantie Instituut Woningbouw (GIW). Ruim driekwart van alle Nederlandse projectontwikkelaars meldt daarin of er al woningen uit hun projecten zijn verkocht. Uit die meldingen komt een stuk pessimistischere verwachting over de woningbouw dan uit de gangbare manier om de toekomstige bouw te voorspellen; het aantal afgegeven bouwvergunningen.
Vergunningen
‘Normaal kun je op basis van bouwvergunningen goed voorspellen.’ zegt Nico Rietdijk, directeur van de NVB. ‘Ongeveer 15% van alle bouwprojecten waar een vergunning voor is gegeven gaat niet door. Maar voorspellingen uit het aantal afgegeven vergunningen lopen altijd paar maanden achter, en juist de afgelopen maanden is er nogal wat gebeurd. Wij voorspellen daarom nu dat er de komende twee jaar nog veel minder gebouwd gaat worden dan het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) uit het aantal vergunningen concludeert.’
In de brandbrief vraagt de vereniging om stimuleringsmaatregelen van de overheid om consumenten toch te laten kopen. Zoals het tijdelijk afschaffen van de overdrachtsbelasting, het verlagen van de btw en een verruiming van het maximale bedrag dat onder de nationale hypotheekgarantie valt.
‘Dat is nogal wat,’ geeft Rietdijk toe. ‘Maar wij denken dat het kostenneutraal kan uitpakken. Nu krijgt de staat namelijk ook niets omdat toch niemand verhuist.’
De optie dat de nieuwbouwprijzen moeten dalen verwerpt hij. ‘Dan moeten gemeenten de grondprijzen maar niet zo hoog maken.’
Wel is hij is zich van het gevaar bewust dat potentiele kopers nu zeker zullen wachten of een van de maatregelen wordt uitgevoerd. ‘Dat is de zere plek, maar daarom moet er ook snel iets komen. Als je nu nog een half jaar wacht met maatregelen, is er over twee jaar zeker een tekort.’
Burgers beseffen niet dat hun pensioen op geen enkele manier gegarandeerd is. In de komende jaren van recessie zullen deelnemers van pensioenfondsen zich dat gaan realiseren. Daardoor zal het consumentenvertrouwen fors teruglopen, wat de recessie weer verder zal versterken.
Die voorspelling doen vier economieprofessoren in een door de Volkskrant georganiseerd debat. Arnoud Boot, Sylvester Eijffinger, Henriëtte Prast en Sweder van Wijnbergen hielden een rondetafelgesprek naar aanleiding van de kredietcrisis-conferentie dit weekeinde in Washington.
Systeem
Werknemers en werkgevers hebben volgens SER-kroonlid Boot het gevoel dat het pensioensysteem gegarandeerd is. ‘Nee, er is helemaal geen garantie.’ Hij wijst erop dat pensioenen zonder meer verlaagd kunnen worden wanneer de rendementen tegenvallen als gevolg van de crisis. Volgens Boot realiseert niemand zich dat Nederland een pensioensysteem heeft waar alle risico’s bij de pensioengerechtigden liggen.
In een reactie waarschuwt directeur Felix Cohen van de Consumentenbond er voor dat ‘de malaise in de financiële wereld overslaat naar de zekerheden van ons pensioen’.
Verdampen
Vakbonden en werkgevers hebben volgens hoogleraar persoonlijke financiële planning Prast echter niet door dat ‘het pensioendomein naar het individu verschuift’. Volgens Van Wijnbergen lopen pensioenen nu gevaar doordat de bezittingen van pensioenfondsen verdampen. ‘En tegelijk moeten ze hun schulden hoger waarderen door de lage rente.’
De pensioenproblemen vallen volgend jaar samen met een fors oplopende werkloosheid, stelt Boot, waarna de huizenmarkt zwaar onder druk komt te staan.
De kredietcrisis heeft banken voorzichtiger gemaakt bij het verstrekken van hypothecaire leningen. Die stellige indruk krijgt directeur Jan Fokkema van de belangenorganisatie voor projectontwikkelaars Neprom. ,,Banken zitten zo sterk op hun geld. Dat is erg onhandig voor de woningmarkt”, zo stelde hij donderdag.
Strenger
Volgens Neprom zijn banken de laatste zes tot acht weken strenger geworden in het navolgen van de anderhalf jaar geleden opgestelde gedragscode voor banken. Daarin werden extra strenge inkomenscriteria opgenomen. ,,Het zijn richtlijnen, die ruimte voor interpretatie overlaten. Onze indruk is dat banken ze nu meer naar de letter naleven.”
Ontbonden contracten
Bij de Neprom aangesloten projectontwikkelaars zien onder meer een sterke stijging van het aantal ontbonden contracten. Fokkema is ervan overtuigd dat dat aan de banken ligt, hoewel het koopproces ook door consumenten afgebroken kan worden. ,,Wij gaan af op geluiden die we horen van onze leden.”
Terughoudendheid onnodig
De terughoudendheid van banken is onhandig, omdat het ervoor zorgt dat er minder koopcontracten worden gesloten en daardoor minder mensen doorschuiven. Nieuwe projecten komen door de bancaire voorzichtigheid niet van de grond en de woningproductie zakt in. ,,Het inzakken van de productie zal in de toekomst weer leiden tot stijgende huizenprijzen, aangezien er nog steeds sprake is van een tekort”, aldus Fokkema.
Waarschijnlijk heeft u de onderstaande tekst wel een gelezen op de site van de hypotheker. Wat mij opviel is dat men spreekt over een aantrekkende economie. Dit terwijl Nout Wellink in het journaal van 13 december 2007 al waarschuwde voor de negatieve invloeden van de kredietcrisis op de Nederlandse economie.
Nout Welling waarschuwd (13dec. 2007)
Hieruit blijkt wel weer dat belanghebbenden desinformatie aan het verspreiden zijn!
Desinformatie wordt geproduceerd door mensen die doelbewust hun publiek willen bedriegen, zodat die iets anders gaan geloven dan de waarheid. Ze is psychologisch gezien dermate krachtig, dat wanneer desinformatie succesvol verspreid wordt, ze door het publiek geaccepteerd wordt als feit. Tot zover, dat als de betrokkenen later de echte waarheid onder ogen krijgen, dit zelfs kan leiden tot ontkenning daarvan
Verwachtingen
Zullen de huizenprijzen in de toekomst verder stabiliseren of weer gaan stijgen? Of gaan de huizenprijzen dalen? Vragen die voor elke (toekomstige) huizenbezitter van belang zijn. Om je meer houvast en inzicht te geven in dit vraagstuk hebben we de verwachtingen van verschillende experts voor je op een rij gezet.
Conclusie
Maart 2008. Een huizenprijsdaling is volgens alle partijen voorlopig uitgesloten. Over het algemeen wordt aangenomen dat de prijzen dit jaar verder zullen gaan stijgen. De belangrijkste oorzaak is de aantrekkende economie en het aanhoudende woningtekort.
Vereniging Eigen Huis: “Huizenprijs stijgt dit jaar vier procent”
Maart 2008. De Vereniging Eigen Huis (VEH) verwacht dat de Nederlandse woningmarkt dit jaar weinig last heeft van de hypotheekcrisis. “De huizenprijzen stijgen waarschijnlijk drie tot vier procent.” De vereniging spreekt van een gematigde ontwikkeling van de prijzen. Nederlanders hebben bovengemiddeld veel vertrouwen in de huizenmarkt, zegt een woordvoerder van de VEH. “De Nederlander heeft meer vertrouwen in bakstenen dan in aandelen en ik verwacht dan ook geen effect op de huizenmarkt als gevolg van de kredietcrisis. Verder zijn er in Nederland zijn geen hypotheken verstrekt, waarvan huizenkopers de lasten eigenlijk niet kunnen dragen. Daarnaast is nog steeds sprake van een structureel tekort aan gewilde koopwoningen.” Ook de hypotheekrente speelt mee volgens de Vereniging Eigen Huis. Die is de laatste tijd iets gedaald en dat komt de betaalbaarheid van woningen -en daarmee de vraag- ten goede. Dat heeft tot nu toe gunstig uitgepakt voor de prijsontwikkeling op de huizenmarkt.
Rabobank verwacht voor 2008 prijsstijging van 3,25 procent
Februari 2008. Op grond van het in Nederland nog steeds positief economisch tij, de verwachte groei van de lonen en de daaraan gekoppelde iets verbeterende betaalbaarheid van koopwoningen en de structurele krapte op de Nederlandse woningmarkt verwacht de Rabobank dat de gemiddelde huizenprijs verder zal stijgen. Door de stagnatie op de woningmarkt voorziet de bank in 2008 echter een beperkte stijging met 3,25%.
NVM verwacht verder oplopende huizenprijzen (+2 procent)
Januari 2008. De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) verwacht dat de stagnatie van de woningmarkt het komende jaar zal doorzetten als gevolg van het gebrek aan aanbod. “Met name starters zullen moeite houden om een woning te vinden, al zal de prijs aan de onderkant van de markt vermoedelijk niet fors stijgen. Doorstromers zullen keus blijven houden, maar ook in dat segment doemen langzamerhand betaalbaarheidsproblemen op.”
Het op slot gaan van de markt zal uiteindelijk ook een drukkend effect hebben op de prijzen. De NVM verwacht dat de gemiddelde woningprijzen in 2008 rond de 2 procent zullen stijgen. Dit geldt niet voor het duurdere segment. “De kleine groep aan de bovenkant van de markt zal voor echte kwaliteit nog geld over hebben. De verwachting is dan ook dat die woningen of appartementen rond de 4 procent in prijs zullen stijgen.” Postbank: “Gemiddelde prijsstijging van 3 procent in 2008″
December 2007. De Postbank verwacht een stijging van 3 procent in 2008, een lichte afvlakking ten opzichte van de 4,5 procent in 2007. Een sterke prijsdaling is volgens de economen voorlopig niet aan de orde. Dit komt door de afwezigheid van normale marktwerking die de prijzen in stand houdt. Overheidsmaatregelen werken het woningtekort in de hand. De oplossingen zijn volgens de economen van de Postbank: afschaffen van de hypotheekrenteaftrek en liberalisering van het bouw- en huurbeleid.
Het gaat niet goed met de makelaarskantoren in Almere. Een aantal is al gestopt en er wordt gesproken van omzetdalingen van rond de dertig procent. Volgens aftredend voorzitter van de Almeerse NVM-afdeling Arie van der Lee en tevens van makelaarskantoor Immo kan de daling bij sommige kantoren nog wel eens groter worden. Belangrijkste oorzaak is dat er minder huizen worden verkocht.
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft het rentepercentage in de eurozone donderdag met 0,5 procentpunt verlaagd. Bij zijn maandelijkse vergadering over het rentepeil besloot het bestuur van de ECB het belangrijkste rentetarief terug te brengen van 3,75 naar 3,25 procent.
Door extreme verlagingen van de korte rente proberen centrale banken huizenmarkten op peil te houden.
Op de site van de ECB staat duidelijk dat de geldgroei(M3) in de eurozone niet boven de 4,5% uit mag komen:
In zijn vergadering van 6 december 2001 heeft de Raad van Bestuur van de ECB de referentiewaarde voor de geldgroei herbeoordeeld. De Raad heeft besloten de bestaande referentiewaarde voor de geldgroei, namelijk een jaarlijkse groei van 4½% voor het ruime aggregaat M3, te herbevestigen.
Of het de centrale bankiers gaat lukken om dit kaartenhuis overeind te houden is maar zeer de vraag, Albert Spits schreef hierover:
Ook moet men ophouden liquiditeit te blijven pompen in het financiële systeem – de onophoudelijke geldstroom vanuit de centrale bank richting bancaire sector – want dit zorgt enerzijds voor een verlenging en uitrekking van de crisissituatie en staat de broodnodige sanering van het financiële systeem in de weg en anderzijds is dit een nutteloze bezigheid, want de bereidheid om geld te lenen is tot nul gereduceerd zoals de Japanse ervaring ons sinds 1989 leert. Het is als het ware het toedienen van een bloedtransfusie op een lijk.
Ook de bekende econoom Paul Krugman heeft hier begin dit jaar een stuk over geschreven, hij noemt het Pushing on a string (duwen aan een touw)
De marktwerking in de notariële wereld moet opnieuw ter discussie worden gesteld. Door de hevige concurrentie met tarieven en de malaise op de woningmarkt dreigen veel notariskantoren in de financiële problemen te komen. Dat schaadt de rechtszekerheid van cliënten.
Dat zegt voorzitter Erna Kortlang van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
Als notariskantoren alleen nog maar kunnen concurreren om het hoofd boven water te houden, loopt de dienstverlening van het notariaat gevaar, zegt ze. ,,Marktwerking kan soms goed zijn. Maar met de rechtszekerheid mogen we niet marchanderen.”
Volgens de KNB hebben steeds meer notariskantoren moeite het hoofd boven water te houden, omdat er weinig huizen worden verkocht. ,,Hoe het notariaat er precies voor staat, weten we pas aan het eind van dit kwartaal. Maar in de markt hoor ik dat het minder goed gaat. Ik sluit niet uit dat het zal leiden tot ontslagen, zoals we ook in de jaren tachtig hebben gezien toen het slecht ging met de woningmarkt.”
Gedaald
Sinds de invoering van de marktwerking in het notariaat in 1999 zijn veel tarieven bij de notaris gedaald.
Daarnaast zucht de branche onder de krakende woningmarkt: door de kredietcrisis is de woningverkoop nagenoeg stil komen te liggen. Daardoor hebben notarissen veel minder werk gekregen. ,,Het notariaat is voor 70 tot 80 procent afhankelijk van onroerend goed”, zegt Martin-Jan van Mourik, hoogleraar notarieel recht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. ,,Gaat het slecht met het onroerend goed, dan gaat het ook slecht met de notarissen.”
Ethiek
Van Mourik onderschrijft de wens van de KNB om de discussie over de marktwerking te heropenen. ,,De huidige situatie is niet alleen een bedreiging voor de continuïteit van het notariaat, maar ook voor de ethiek binnen het notariaat.”
Cliënten hoeven niet bang te zijn financieel de dupe te worden als een notariskantoor omvalt, aldus Vermeulen. ,,Het geld van derden is gegarandeerd. Dus als de koopsom van een huis de notaris passeert op het moment dat hij failliet gaat, wordt het geld gewoon doorgestort naar de verkoper.”
Jos Koets, een hypotheekadviseur met een goede reputatie, schreef vandaag het onderstaande artikel op IEX.nl:
De daling van de huizenprijzen is helaas een feit. Voor toekomstige kopers lijkt het nu een goed tijdstip om een huis te kopen. Er is genoeg aanbod, maar net als bij beleggen, wil een koper een huis op het laagste punt van de markt kopen.
Het is natuurlijk nooit leuk als je koophuis een paar maanden later bijvoorbeeld 10% in waarde is gedaald. Het logische gevolg van een lagere koopsom, zijn lagere maandlasten. Ik geef u een rekenvoorbeeld.
Ik ga uit van een persoon van dertig jaar. Hij moet 5,5% aan hypotheekrente betalen. Er is sprake van een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Het aflossingsvrije deel van de hypotheek bedraagt maximaal 50% van de waarde van de woning.
Het resterende bedrag is een spaarhypotheek waarbij de einduitkering en de dekking bij overlijden gelijk is.
De WOZ-waarde is even hoog als de totale koopsom en ik heb rekening gehouden met een belastingvoordeel van 42%. Uit de tabel wordt duidelijk dat de netto maandlasten behoorlijk dalen als de prijs van de koopwoning daalt. Bij een daling van 25% van de huizenprijs is in mijn voorbeeld de netto maandlast bijna 200 euro minder. Dat is een aardige besparing
Huidige prijs
10% daling
15% daling
20% daling
25% daling
Koopsom
200.000
180.000
170.000
160.000
150.000
Kosten koper (10%)
20.000
18.000
17.000
16.000
15.000
Totale hypotheek
220.000
198.000
187.000
176.000
165.000
Spaarhypotheek
120.000
108.000
102.000
96.000
90.000
Aflossingsvrij
100.000
90.000
85.000
80.000
75.000
Bruto rente (5,5%)
1008
908
857
807
756
Belastingvoordeel (42%)
424
382
360
339
318
Netto rente
584
526
497
468
438
Eigenwoningforfait
39
35
33
31
29
Verzekeringspremie
159
144
136
128
121
Netto maandlast
782
705
666
627
588
Slechte markt
De cijfers van de Volkskrant zijn in ieder geval voor mij geen verrassing. De huizenmarkt gaat heel erg slecht en dat heeft ook weer gevolgen voor notarissen, makelaars en hypotheekadviseurs. Ik heb diverse gesprekken gehad met deze partijen en de omzet bij de notarissen in mijn regio is dit jaar 25% gedaald.
Volgend jaar wordt trouwens 40% verwacht! En nu al worden er verschillende huizen gekocht waarvan de koopprijs lager is dan de WOZ-waarde die de gemeente heeft vastgesteld. Bij veel adviseurs is de omzet dit jaar ook al met 30% gedaald.
De verwachting is dat de omzet volgend jaar nog verder zal afnemen. Of het aantal huizenkopers moet ineens schikbarend toenemen. Al met al geen leuke situatie. Ik ben dan ook zeer benieuwd hoelang toekomstige kopers gaan afwachten.
Ik ben dit weblog begonnen om te waarschuwen voor de gevaren van onze kenniseconomie consumptie-economie (65% = consumptie). De schuldgraad van de Nederlandse huishoudens is enorm hoog geworden, zo hoog dat een groot aantal Nederlanders inmiddels slaaf van "de bank" is. Wil je als starter een huis gaan kopen, dan kun je beter wachten tot de huizenbubble is
leeggelopen.
hypotheekschuld Ned. in 1996: 138 miljard euro.
hypotheekschuld Ned. in 2011: 644 miljard euro. Volgens accountantskantoor Ernst & Young is nationale hypotheekschuld al 1000 miljard euro.
Nederland is anders....
Nederland, qua omvang van de financiële sector nummer zeven in de wereld en qua bruto nationaal product nummer zestien. Klink misschien mooi, maar heeft u zin de toekomstige afschrijvingen te gaan betalen?
De waarde die tegenover de schulden staat is een virtuele waarde, dat is een waarde die is ontstaan omdat centrale banken zoveel geld hebben gecreëerd en nieuwe kredieten en hypotheken zo makkelijk mogelijk maken. Als er een crisis in het kredietsysteem ontstaat zoals nu en krediet niet meer makkelijk beschikbaar is dan gaat die waarde die je met krediet moet financieren zoals onroerend goed erg dalen maar de schulden die zijn uitgegeven blijven staan. bron: Willem Middelkoop
Wat kan een daling veroorzaken?
Een scherpere correctie zou kunnen optreden door een snel afnemend consumentenvertrouwen, toenemende verwachtingen van prijsdalingen en een significante toename van de hypotheekrente bron: De Nederlandse Bank
Hypotheekschuld
De hypotheeklasten zijn zo enorm - in totaal 278 miljard euro (inmiddels al meer dan 600 miljard!), per inwoner veruit het hoogst ter wereld - moet nu côute que côute voorkomen worden dat de huizenprijs fors keldert. ,,Het is zonde dat de politiek halverwege de jaren negentig niet begonnen is met geleidelijke beperking van de renteaftrek. Dat had de oververhitte markt kunnen afkoelen.”
bron: prof.dr. Peter Boelhouwer
Afschaffing Hypotheekrenteaftrek
De argumenten voor afschaffing worden volgens Nout Wellink steeds 'dwingender', vooral omdat de aftrek de markt verstoort. Aan het oorspronkelijke doel van de regeling, het stimuleren van het eigen huizenbezit, draagt de regeling al lang niet meer bij, stelt Wellink. "Waar het op neerkomt, is dat mensen die een huis bezitten aan elkaar de bonus van de hypotheekrenteaftrek doorschuiven. Voor hen is er geen probleem. Maar starters op de woningmarkt komen hier niet meer tussen, of zij moeten zich diep in de schulden steken om die bonus te betalen."
bron: nu.nl (2006)
Wat zegt NIBC?
In een rapport uit september 2007 becijferden analisten van zakenbank NIB Capital (NIBC) dat de ‘luchtbel’ in de Nederlandse huizenprijzen groter is dan in de VS. Hierbij spelen de hoge schuldratio’s van ons land een belangrijke rol: zo is de uitstaande hypotheekschuld in verhouding tot het net national income in Nederland (120%) beduidend hoger dan in Amerika (nog geen 90%).Volgens NIBC zou dit gegeven als zodanig niet per definitie problematisch hoeven te zijn, als een flinke spaarpot tegenwicht bood aan de torenhoge schuld. Maar hoewel de spaartegoeden toenemen, is de schuldenlast in Nederland door de jaren heen steeds zwaarder geworden. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw bedroegen de schulden van de Nederlanders niet meer dan 80% van de uitstaande spaartegoeden. Ofwel, de Nederlanders spaarden meer dan dat ze leenden. Inmiddels zijn de schulden opgelopen tot 200% ten opzichte van de spaartegoeden
bron: Harm van Wijk
Nationale Hypotheek Garantie
In Nederland zijn veel hypotheken gefinancierd onder voorwaarden van de Nationale Hypotheek Garantie.Voor deze hypotheken lopen banken geen risico op een restschuld, omdat het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) garant staat voor aflossing van het hele leenbedrag. De onderzoekers van NIBC wijzen er op dat bij een daling van de huizenprijzen het vermogen van WEW al snel tekort kan schieten. Mocht deze situatie zich ooit voordoen dan kan WEW een beroep doen op renteloze leningen van de overheid. Benadrukt moet worden dat NHG-voorwaarden uitsluitend het risico op een restschuld van banken afdekt. Huishoudens profiteren van een rentekorting, maar zijn wel aansprakelijk als op enig moment sprake is van een restschuld.
bron: Rabobank
Het waarborgfonds, dat wordt gevuld met premies van huizenkopers, omvat ruim 400 miljoen euro. Het staat garant voor bijna een miljoen hypotheken (tot 265.000 euro) met een gezamenlijke waarde van ongeveer 97 miljard euro.
bron: NRC
The Economist (2003): house of cards
De prijzen van woonhuizen zakken de komende jaren dramatisch in de VS, Verenigd Koninkrijk, Spanje, Ierland, Australië en Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van de Economist.
Bubble
Het Engelse vakblad stelt dat de huizenmarkt in de zes genoemde landen een typisch geval van een bubble is. De huizen in ondermeer Nederland zijn serieus overgewaardeerd. Het magazine heeft een onderzoek gedaan dat begint in 1975. Vooral de al lange tijd historisch lage rente heeft de prijzen van huizen opgestuwd.
Slechte tijden: “verkoop uw huis”
Pam Woodall, de schrijver van het stuk, stelt: “Op enig moment in de komende jaren gaan de prijzen hard naar beneden. De consequenties voor het land en de economie zullen veel erger zijn dan de crisis op de aandelenbeurzen”.
Door de huidige lage rentestand, in Amerika staat de korte rente op 1,25 procent, kunnen de Centrale Banken de rente niet veel meer verder verlagen. De banken kunnen de huizenmarkt dus niet meer effectief stimuleren.
De Economist adviseert inwoners van de zes genoemde landen, waaronder dus Nederland, om hun huizen te verkopen en te gaan huren totdat de huizen in prijs zijn gezakt.
bron: Economist, House of cards, May 31st 2003,
Waar komt het geld voor uw hypotheek vandaan?
De bancaire sector is gemachtigd door de centrale bank om liquiditeit (geld) ter beschikking te stellen op het gebied van leningen en hypotheken. De uitgifte daarvan gebeurt door de diverse banken met ondersteuning van de centrale bank. Men zal zich afvragen waar deze liquiditeit vandaan komt. Die komt feitelijk uit het niets. Als een bank een lening of hypotheek beschikbaar stelt aan de lener, dan creëert deze bank geld uit het niets om deze te financieren. Wanneer de lening of de hypotheek geheel wordt terugbetaald, dan verdwijnt dit geld weer in het niets. De bank ontleent zijn bestaansrecht aan de rente, die men ontvangt, want van het geld uit het niets kan men niet bestaan omdat daarover weer rente moet worden betaald aan de centrale bank (interbancaire rente) - die ook wordt vastgesteld door de laatste. Het verschil in de rentes, die de bank aan de centrale bank moet betalen en de rente die men ontvangt betreft dus de ‘winst’ van de bank. Dit is bekend onder naam fiatgeld, want er staat geen enkele tegenwaarde ten opzichte van dit ‘geld’, het is in feite gebakken lucht.
bron: Albert Spits
Sparen Nederlanders nog wel?
Het gevolg van de Amerikaanse bestedingsdrift is dat de spaarquote van gezinnen in de VS al een aantal jaren rond nul ligt. In de jaren tachtig spaarden Amerikanen nog gemiddeld 8% van hun beschikbaar inkomen. Alom wordt die spaarquote van nul gezien als het beste bewijs van de slechte staat waarin Amerika verkeert. Ze besteden daar maar raak en dat moet wel fout aflopen. Maar voor we in Nederland met het opgeheven vingertje gaan zwaaien, is het wel goed dat mensen zich realiseren dat de spaarquote van Nederlandse gezinnen sinds 2003 ieder jaar negatief is geweest. Niet nul als in Amerika, maar negatief. In 1995 spaarden we nog 5%. Nu besteden we dus ons hele beschikbare inkomen en dan nog wat extra. We ontsparen. Maar de nationale spaarquote is toch positief? Ja, maar dat komt voor wat betreft de gezinnen omdat er voor ons gespaard wordt, via de pensioenfondsen. Nederlanders zijn gedwongen spaarders geworden. Dankzij ons kapitaaldekkingsstelsel kunnen werknemers zich permitteren hun hele inkomen uit te geven.
bron: Jaap van Duyn
De voortdurende injectie van additionele hoeveelheden geld op bepaalde plaatsen in het economische systeem, waar het een tijdelijke vraag creëert die verdwijnt wanneer de toename van de geldhoeveelheid ophoudt of vertraagt, leidt arbeid en andere productiemiddelen naar werkzaamheden die slechts voortgezet kunnen worden zolang als de toename van de geldhoeveelheid doorgaat in hetzelfde tempo of misschien zelfs slechts zolang als de toename van de geldhoeveelheid doorgaat in een steeds sneller tempo. bron:Friedrich A. Hayek
"If Americans ever allow banks to control the issue of their currency, first by inflation and then by deflation, the banks will deprive the people of all property until their children will wake up homeless." bron: Thomas Jefferson