Dec 30

Vroeger werd iedere periode van economische krimp een depressie genoemd. Na de ongekend zware depressie van de jaren dertig begon men het woord recessie te gebruiken voor de cyclische periodes waarin de economische activiteit afneemt.

De meest gangbare definitie voor een recessie is wanneer het bbp twee kwartalen op rij krimpt. Economen hebben bezwaren tegen deze definitie, allereerst omdat het andere variabelen als werkloosheid en consumentenvertrouwen negeert en ten tweede omdat nooit precies bepaald kan worden wanneer een recessie begint of eindigt.

Volgens het IMF is er sprake van een wereldwijde recessie als de wereldeconomie met minder dan 3% groeit. Voor een depressie bestaat geen algemeen geaccepteerde definitie. Sommigen spreken van een depressie als de economie in een bepaalde periode met meer dan 10% krimpt of als een recessie meer dan drie jaar duurt. In de VS daalde tijdens de De Grote Depressie het BBP met bijna 30% .

zware recessie

Dec 30

De val van de huizenprijzen beperkt zich niet meer tot de VS, maar is een wereldwijd gebeuren. Bovendien lijkt het erop dat het eind van de prijsdaling nog niet in zicht is. De daling in de VS kenmerkt zich niet alleen door zijn intensiteit, maar ook door het bereik. Volgens Case-Shiller`s 2O-city index daalde in september de prijzen in vrijwel alle Amerikaanse steden. In Las Vegas zelfs met 31,1% ten opzichte van vorig jaar.

Volgens de Mortgage Bankers Association nam de vraag naar hypotheken in november echter weer toe. Dit kwam door een renteverlaging nadat de Amerikaanse centrale bank voor 500 miljard dollar aan hypotheeksecurities kocht van grote hypotheekverstrekkers zoals Fannie Mae en Freddy Mac en voor 100 miljard dollar van hun schulden overnam. Weliswaar worden er meer aanvragen voor huizenfinanciering gedaan, het merendeel ervan wordt afgewezen.

Ook de Chinese huizenmarkt krijgt de nodige klappen. Hoewel de huizenprijzen in China nog steeds hoger liggen dan een jaar geleden, is het verval ook hier ingetreden – in steden als Sjanghai zijn de prijzen het derde kwartaal met 19,5% gedaald. Ook de Chinese bouw lijdt: bouwactiviteiten tuimelden in oktober met 16,6% en analisten verwachten voor 2009 een verdere daling met 30%.

House price change

bron : Economist, The & Global Property Guide

Dec 30

Herinner jij je de huizenprijsdip van begin jaren tachtig? Waarschijnlijk niet. Je moet minstens 45 jaar zijn om zelf te hebben ondervonden dat de woningprijzen vanaf 1978 zes jaar lang kelderden. De doorsnee woning verloor toen 35 procent waarde. Tot overmaat van ramp kampten we door de tweede oliecrisis met 25 procent inflatie per jaar. Wat een pech voor de woonstarter van 1978. In vier jaar tijd leed hij een reëel vermogensverlies van 55 procent. Dat was nog exclusief zijn betaalde koperskosten.

Maar anno 2007 lijkt er geen vuiltje aan de lucht. De huizenprijzen stijgen immers alweer 22 jaar. Geen wonder dat jonge mensen, die nu starten op de woningmarkt, denken dat huizenprijzen per definitie stijgen. Dat is een mythe, blijkt uit historisch onderzoek van vastgoedhoogleraar Piet Eichholtz. Eichholtz verzamelde de koopprijzen van de panden op de Amsterdamse Herengracht van 1650 tot nu. Door deze prijzen te corrigeren voor inflatie construeerde hij de Herengracht-index. Bekijk je die index in een grafiek dan zie je geen continu stijgende lijn, maar een grillig berglandschap met hoge toppen en diepe dalen. En inderdaad: de huizenprijzen zijn nu historisch hoog, maar nog net iets hoger waren ze in 1736. Toen werd, omgerekend in euro’s van nu, ruim 2,6 miljoen euro voor een Herengrachtpand neergeteld.

huizenprijzen afgelopen 300 jaar

Prijsontwikkeling van panden aan de Herengracht sinds 1650, gecorrigeerd voor inflatie

Wat zegt dit de (aanstaande) huizenkopers van nu? Ik voorspel niks, maar mij vallen twee dingen op: Ten eerste staan onze huizenprijzen historisch gezien op een top. Ten tweede volgt na elke top een kleine of grote daling. Misschien gebeurt dat nu (nog) niet. Maar je moet niet denken dat een eigen woning je per definitie rijk maakt. Op de lange termijn houden huizenprijzen de inflatie bij, maar als je instapt op een top met een hoge hypotheek moet je bijna levenslang de hoofdprijs betalen voor een in waarde slinkend bezit.

bron: nrcnext.nl

Dec 29

RedevcoDe komende vier jaar kunnen de huizenprijzen in Nederland dertig tot veertig procent dalen. De prijscorrectie bedraagt volgens sommige berekeningen zelfs 42,5 procent.

Dit stelt onderzoeksbureau Redevco. De studie voorziet een soort ‘crash in de polder’ omdat de huizenprijzen lange tijd sneller stegen dan de besteedbare inkomens. Redevco verwacht op basis van ‘theoretische modellen’ een crash in de huizenmarkt, vergelijkbaar met de periode 1978-1983, na de oliecrisis.

Schrijver van de studie is Dick Vos van de afdeling onderzoek en strategie van Redevco (onderdeel van Cofra Holding, een fonds van acht miljard euro met de familie Brenninkmeijer als medeaandeelhouder).

Hij signaleert dat op overmatige stijging van de huizenprijzen zowel in binnen- als buitenland altijd een forse daling volgt. Zijn visie werd deze maand gedeeld door een zaal vol financiële experts.

De mate waarin de huizenprijzen dalen hangt volgens Redevco af van de vraag hoeveel ze sneller zijn gestegen dan de inkomens. Op de lange termijn kunnen huizenprijzen, aldus Vos, gemiddeld niet sneller stijgen dan de inkomens.

Vanaf 1970 namen de inkomens in Nederland gemiddeld met drie procent toe per jaar, de huizenprijzen met meer dan het dubbele. Uiteindelijk zijn de prijzen zo sterk gestegen dat ze 42,5 procent hoger zijn komen te liggen dan wanneer ze gelijk op waren gegaan met de inkomensgroei.

Bij een eventuele crisis komt dan, in navolging van de val van beurzen en daling van het consumentenvertrouwen, een correctie. Oorzaak is vooral dat instappers op de woningmarkt geen huis meer kunnen kopen. Huizen worden onbetaalbaar voor hen en daarop volgt volgens Redevco een correctie.

Veel experts hebben de afgelopen jaren gezegd dat de huizenmarkt in Nederland niet kwetsbaar is. Dat zou komen door de schaarste. De studie van Redevco logenstraft die redenering. In 1978 golden dezelfde omstandigheden, maar niettemin daalden de huizenprijzen tot begin jaren tachtig met 35 procent. Alleen waren de prijzen toen niet zo veel op de inkomens uitgelopen als nu, en was de correctie minder groot dan de crash die nu dreigt.

bron: Het PAROOL

Dec 29

DuitslandEen meerderheid van de zogenoemde villavluchtelingen negeert de huidige kredietcrisis.

Maar liefst 75 procent van de Nederlanders, die in Duitsland willen gaan wonen, zegt zich niet tegen te laten houden door de financiële crisis. Integendeel, velen grijpen de economische malaise juist aan om Nederland te ontvluchten.

Dat blijkt uit een enquête onder ruim 200 bezoekers van de website Overdegrens.eu, die geldt als een vraagbaak voor ‘Nederduitsers’, Nederlanders die vanwege de torenhoge prijzen op de huizenmarkt de grens over zijn gevlucht of plannen in die richting hebben.

Ruim 44 procent van de bezoekers zegt dat de crisis hun beslissing om een huis in Duitsland te kopen niet beïnvloedt. Bijna 31 procent laat weten dat juist het tegendeel het geval is: de crisis stimuleert hen een woning in Duitsland te kopen vanwege de lage huizenprijzen die daar gelden. 25 procent zegt in deze onzekere tijden de beslissing uit te stellen tot er meer duidelijkheid is over de toekomst.

Een van de respondenten geeft aan persoonlijk geen gevolgen van de crisis te ondervinden. ,,Er wordt veel te veel nadruk gelegd op de crisis. Ik heb gewoon een vaste baan bij een stabiel bedrijf. Ik zie geen reden mijn beslissing uit te stellen.” De ‘villavluchteling’ zegt juist voordelen te zien om op dit moment de wijk te nemen: ,,Veel leveranciers willen je juist nu graag als klant. Er zijn hele leuke kortingen te bedingen bij het inrichten van je nieuwe huis.”

Wel kleven er nadelen aan de crisis, zo reageert mevrouw De Wit uit Almere, die zegt zo snel mogelijk naar Duitsland te willen verhuizen: ,,Er is slechts een groot obstakel. We willen niet eerder ons nieuwe huis in Duitsland laten bouwen als ons huidige huis is verkocht.”

Intussen spelen gespecialiseerde Duitsland-makelaars in op de huidige belabberde Nederlandse huizenmarkt door een dubbele hypotheekrente tijdens de bouw mogelijk te maken. ,,Zelfs in dat geval blijft een huis in Duitsland financieel aantrekkelijk”, aldus Sander Haas, samensteller van de website Overdegrens.eu.

Omdat de huizen er vaak aanzienlijk goedkoper zijn, wonen momenteel circa 30.000 Nederlanders in Duitsland.

bron: de Telegraaf

Dec 29

Gemeente UtrechtDe verkoop van ‘gewone’ woningen in en rond de stad Utrecht staat inmiddels ook zwaar onder druk.
Dat blijkt uit voorlopige cijfers van NVM-makelaars over het laatste kwartaal van dit jaar waarover deze krant beschikt.

In het topsegment is de stagnatie op de woningmarkt al wat langer zichtbaar. Maar ook de verkoopaantallen van tussenwoningen in de ‘gewonere’ prijsklassen zijn ten opzichte van een jaar geleden bijna gehalveerd.

De prijzen zijn nog niet veel gedaald, maar huizen staan inmiddels in de stad Utrecht gemiddeld anderhalve maand en in Leidsche Rijn tweeëneenhalve maand te koop.

In Utrecht werden ten opzichte van een jaar eerder 45 procent minder tussenwoningen verkocht. Het aantal verkochte vrijstaande en twee-onder-een-kap woningen was het afgelopen kwartaal letterlijk op een hand te tellen. Hoekwoningen en appartementen deden het nog het beste. Bij de NVM-makelaars staan intussen in de stad ruim 1700 woningen te koop. Een jaar geleden waren dat er nog maar 1077, een toename van bijna 60procent.

In Houten, Nieuwegein en IJsselstein is het beeld vergelijkbaar: ruim 40 procent minder verkochte woningen dan in het laatste kwartaal van 2007. In de regio staat nu 30 procent meer huizen te koop, in Houten zelfs bijna 60 procent. En terwijl in de Utrechtse randgemeenten bij elkaar een jaar geleden nog zestien vrijstaande huizen van eigenaar wisselden, was het er nu welgeteld één.

bron: AD.nl

Dec 27

Kees de Kort, analist bij AFS Capital Management: ,,Het jaar 2008 was een rampjaar voor de belegger en 2009 wordt een rampjaar voor de gewone Nederlander.

Het jaar begon nog redelijk, maar verslechterde zeer snel. De oorzaak van de crisis ligt in het falende toezicht op de banken. Er is veel te veel krediet verstrekt de laatste jaren, maar niemand die de banken daarvoor waarschuwde of ingreep.
De centrale bank moet de tap dicht doen als het te gezellig wordt in het café, in plaats van mee te drinken. De manier waarop de crisis nu wordt bestreden maakt de zaak alleen maar erger. De autoriteiten doen net of het een klassieke recessie is, veroorzaakt door vraaguitval. Daar reageren ze op door de vraag te stimuleren, door extra geld uit te geven en de rente te verlagen. Maar het probleem is juist dat er te veel schulden zijn gemaakt, met name in de Verenigde Staten. Die moeten worden terugbetaald. Dus geen extra geld in de economie pompen, maar juist schulden aflossen. Anders wordt de rekening alleen maar doorgeschoven naar de volgende generatie.’’

Kees de Kort gekozen tot beursgoeroe van het jaar

Cornelis Johannes de Kort (1956) was voor vier van de vijf juryleden de beste dit jaar. Met De Kort is het als met schimmelkaas: je houdt er van of je vindt het vreselijk, aldus de website van BNR. De analist bij AFS Capital Management heeft een reputatie hoog te houden als meest negatieve beurskenner van Nederland. Hij voorzag echter veel van de huidige economische problemen.

De radiocolumns van De Kort zijn legendarisch. Fundamentele onevenwichtigheden in de VS gaan de ‘aandelenmannetjes’ keihard raken, voorspelde hij. Zijn waarschuwingen werden door vele collega’s terzijde geschoven, tot de subprime- en kredietcrisis. Voor de één een ‘bromsnor’, voor de ander een eigenzinnige realist. De Amsterdammer heeft in ieder geval zijn naam definitief gevestigd.

“Kees de Kort loopt al jaren te mopperen over het gebrek aan gezond verstand op de beurs, maar kreeg wel gelijk”, aldus een jurylid. Andere juryleden: “Hij durfde tegen de stroom in te gaan. De Kort verwoordt op een duidelijke manier hoe de financiële wereld in elkaar steekt”. De redactie ontving tevens tientallen emails van lezers, meer dan de helft steunbetuigingen voor Kees de Kort.

Grote doorbraak
Runner-up Willem Middelkoop grijpt naast de titel, maar zal daar niet mee zitten. Dit jaar was zijn grote doorbraak. De journalist en auteur van bestseller ‘Als de dollar valt’ mag zich Nederlands bekendste analist noemen en is de beeldbuis niet af te slaan. Pauw & Witteman of DWDD…Is er een crisis, dan vragen we Willem. “Maar wat Peak Oil betreft werd het niet zijn jaar”, schreef een jurylid.

Kees de Kort gaat helemaal los…

Dec 27

In Groot-Brittannië hebben circa 32.000 makelaars hun baan verloren sinds het begin van de kredietcrisis. In anderhalf jaar tijd is het aantal makelaars bijna gehalveerd, blijkt uit een zaterdag gepubliceerd onderzoek in opdracht van de krant Daily Telegraph.

Het enorme banenverlies komt door de dramatische daling van woningenprijzen en het aantal verkochte woningen. Ongeveer 4000 makelaarskantoren, een kwart van het totaal, is gesloten in het afgelopen jaar. Ook onder meer taxateurs en hypotheekadviseurs hebben daardoor zwaar te lijden.

Officiële getallen over het aantal Britse makelaars zijn er niet. Maar uit het onderzoek van een topconsultant van de Britse nationale makelaarsvereniging blijkt dat het er naar schatting 80.000 waren in de zomer van 2007. Nu kunnen nog circa 48.000 mensen hun brood als makelaar verdienen.

bron: de Telegraaf

Dec 27

Hoe kon het zover komen? Aan het einde van dit bewogen jaar blikt econoom Arie van der Zwan terug. „De kredietcrisis leek onafwendbaar. Toch berust zij op concrete keuzes die zijn gemaakt en op concrete beslissingen die zijn genomen.”

In de wetenschap die zich bezighoudt met de economie is evenwicht een sleutelbegrip. Maar in de realiteit van het economisch leven is evenwicht ver te zoeken. Het afgelopen jaar is dat pijnlijk duidelijk geworden.

Lees hier verder

 

Arie van der Zwan VS Lex Hooduin (DNB – ex Rabo)

Kees de Kort en Arie van der Zwan over de Liquidity trap

 

 

Dec 24

Scheiden met een dikke restschuld...Veel stellen in nieuwbouwwijken gaan uit elkaar. Maar hun huis raken ze niet kwijt

De huizenmarkt staat stil. Mensen kopen pas als ze eerst van hun oude huis af zijn. Soms doet dit extra pijn. Bijvoorbeeld bij jonge ouders die gaan scheiden.

Driebergen. Peter Kee heeft er wel slapeloze nachten van gehad. Het huis dat alsmaar niet verkocht werd. Mooie gezinswoning, nota bene in het dorpje Loenen aan de Vecht – dicht bij Amsterdam en in het groen. In mei zetten Kee en zijn vrouw het op de markt en pas begin december was de verkoop rond. De kredietcrisis had toen al zo hard toegeslagen dat ze genoegen namen met het enige bod: 20.000 euro onder de vraagprijs.

Ze hadden in mei al een prachtige woonboot gekocht, voor in september. „Toen leek de markt nog normaal”, vertelt Kee. „Uiteindelijk betaalden we vier maanden dubbele lasten en hadden we een hoop onzekerheid. Ik kreeg er buikpijn van.” Ze hebben drie jonge kinderen. Aan de andere kant is Kee nu al blij dat hij dat ene bod accepteerde, want in Loenen wordt momenteel niets verkocht.

De woningmarkt ligt sinds een paar maanden vrijwel stil. In november werden 11.600 woningen verkocht, 30 procent minder dan in oktober, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het wordt nu ook zichtbaar op straat. In Driebergen bijvoorbeeld, een groen dorp ten zuidoosten van Utrecht, staan 146 huizen te koop. Vóór de kredietcrisis waren dat er steevast negentig. In één mooie straat bij het bos hangen acht te-koopbordjes. Gemiddeld staan ze nu vier maanden te koop, voorheen was dat twee tot drie maanden.

Aan alle kanten opperen belangenorganisaties maatregelen om een huizencrisis te voorkomen. De één wil de hypotheekgarantie verhogen, de ander roept banken op om niet te kritisch naar hypotheekaanvragen te kijken. En weer een ander wil de zogeheten scheefhuurders (een te lage huur, gezien het inkomen) aanpakken zodat zij doorstromen naar de koopsector.

Daarom maakt makelaar Ans Groen zich zorgen over juist dit soort krantenartikelen, vertelt ze in haar kantoor in de Hoofdstraat in Driebergen. „Kopers zijn al afwachtend. De meeste mensen kopen nu pas iets als hun eigen huis is verkocht. Omdat ze anders met dubbele maandlasten zitten. We hebben dus weinig bezichtigingen. Maar als iedereen gaat zitten wachten, dan gebeurt er helemaal niets. En als er steeds over geschreven wordt dan worden consumenten nog voorzichtiger.”

Het is vooral onzekerheid over banen, die zowel kopers als banken voorzichtig maakt, zegt Hans André de la Porte, woordvoerder van de Vereniging Eigen Huis. „Voorheen kreeg iedereen met een goed tijdelijk contract wel een hypotheek en nu zeggen banken: kom maar eens terug als je in vaste dienst bent. Of de potentiële koper vreest dat hij of zijn partner binnen een paar jaar werkloos wordt en stelt de aanschaf van een huis om die reden uit.”

Banken zijn ook voorzichtiger met zelfstandig ondernemers, merkte makelaar Groen onlangs in Driebergen. „De verkoop van een huis was bijna rond maar toen weigerden banken de koper een hypotheek te geven omdat hij een kleine zelfstandige is.”

De Vereniging Eigen Huis adviseert leden sinds kort om niets te kopen voordat het eigen huis is verkocht. Dat heeft iets vreemds, erkent André de la Porte. „Voor individuele leden is dat het beste advies, want de kans dat ze hun huis niet snel verkopen is groot. Ze zitten dan met twee hypotheken. Maar als iedereen dat advies opvolgt, dan ligt alles stil – dat is een nadeel.”

De vereniging wordt veel gebeld door teleurgestelde mensen die al een nieuw huis hebben gekocht en die dáchten dat hun huis snel zou verkopen, vertelt André de la Porte. „Vaak hebben ze een te hoge vraagprijs en willen ze niet zakken. Wij zeggen dan: kijk naar vergelijkbare huizen in je buurt die wél verkopen en pas je prijs aan.”

Voor een crash in de prijzen is André de la Porte niet bang. „We zijn erg verwend in Nederland. We dachten allemaal dat de prijzen alleen maar omhoog konden. Maar ze zijn nog steeds te hoog dus kan een daling geen kwaad.”

De afgelopen tien jaar zijn er tienduizenden ‘goedkope’ woningen gebouwd in wijken als Ypenburg, Leidsche Rijn, Houten-Zuid en grote delen van bijvoorbeeld Almere of Zoetermeer. Het percentage jonge gezinnen is daar relatief hoog. En ook het aantal echtscheidingen. „In wijken met veel goedkope koophuizen zitten altijd veel starters die relatief vaak scheiden en het huis dus te koop zetten”, zegt makelaar Lana Gerssen in Geldermalsen. Makelaar Pea Bullinga vertelt dat zij in de vinexwijk Houten-Zuid (30.000 woningen) elke week wel bij een nieuw jong gezin komt dat het huis te koop zet omdat het stel uit elkaar gaat. „Doet een moeder open met een peuter naast haar en een baby op de arm en dan denk je: ze willen vast groter wonen. Maar dan zegt ze: we gaan uit elkaar.”

De Vereniging Eigen Huis bevestigt de trend. „Sommige mensen zijn alweer gescheiden voordat het nieuwbouwhuis dat ze kochten is opgeleverd”, zegt André de la Porte. Het gaat meestal om jonge tweeverdieners, zegt makelaar Bullinga, die forenzen. „Ze hebben zich dan een paar jaar vastgebeten in het nieuwe huis en de nieuwe wijk. Ze hebben kinderen en dan is alles af en dan valt het tegen. En dan gaan ze uit elkaar.”

Inherent aan nieuwbouwwijken is ook dat veel mensen tegelijk voor sociale contacten zijn aangewezen op nieuwe mensen. Bullinga: „Vaak wordt men verliefd op de nieuwe buurman.

bron: nrcnext.nl