D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold heeft premier Balkenende gevraagd de leiding te nemen in een discussie over het hervormen van de woningmarkt. Pechtold deed dit nadat de premier gisteren stelde niet onwelwillend te staan tegenover een wijziging in de hypotheekrenteaftrek. Tijdens het Vragenuurtje in de Tweede Kamer krabbelde Balkenende vandaag echter terug. De regering is toch niet van plan iets te doen aan de vastzittende woningmarkt.
Woningmarkt moet toegankelijk worden
Pechtold is van mening dat er iets grondig moet veranderen aan onze woningmarkt: “In Nederland, zeker in de steden, is het voor een jonge onderwijzer samenwonend met een jonge politieagente nauwelijks mogelijk een woning te kopen. Toegankelijkheid tot de woningmarkt moet daarom ons streven zijn. Met de uitspraken van de premier gisteren meende ik hem aan mijn zijde te vinden.”
Balkenende blijft zich verzetten
Premier Balkenende reageerde namelijk positief op een rapport van het wetenschappelijk instituut van zijn partij, dat pleit voor hervorming van de woningmarkt, waarbij ook naar de hypotheekrente gekeken moet worden. Vandaag liet Balkenende echter weten toch niets aan de woningmarkt te willen doen. Pechtold: “Het is teleurstellend dat de premier en zijn kabinet zich blijven verzetten tegen een woningmarkt die voor iedereen toegankelijk is. Dat gaat ten koste van jonge mensen die nu een huis willen kopen. Het onderwerp is namelijk van groot belang voor toekomstige generaties.”
Tegen de lijn van het kabinet in, wil het Wetenschappelijk Instituut van het CDA dat de huren sneller kunnen stijgen dan de inflatie. Dat heeft het bureau maandag geschreven in een rapport over de woningmarkt.
Tot en met 2011 mogen de huren niet sneller stijgen dan de inflatie in het voorafgaande jaar. Volgens het CDA-instituut draagt de begrensde verhoging bij aan de kloof tussen de dure koophuizen en de lage huurprijzen van huizen van de woningcorporaties.
De maximale huur wordt bepaald door het zogeheten puntenstelsel, waarin bijvoorbeeld een grotere oppervlakte tot een hogere prijs leidt. De CDA-onderzoekers vinden dat de WOZ-waarde, de waarde die de gemeente toekent aan de woning, onderdeel van dit waarderingsstelsel moet worden.
Als een echte waarzegger was Adjiedj Bakas twee jaar geleden al bezig met een boek over de financiële wereld.
De kredietcrisis kwam wat dat betreft als een welkom geschenk. Sinds zaterdag ligt zijn boek The Future of Finance in de boekhandel.
De huidige crisis verbaast trendwatcher Bakas niet. ,,De afgelopen 200 jaar zijn er vijf grote crises geweest die allen zijn gevolgd op technologische ontwikkelingen. De industriële revolutie, het tijdperk van spoorwegen, het tijdperk van zware machinebouw, het tijdperk van de auto en het huidige tijdperk van informatie en telecommunicatie.’’
Wat daar logisch aan is? Bakas: ,,De essentie is dat de mens hardleers is. Kapitalisme is het rondpompen van schulden, is de definitie van Karl Marx. Zolang dat goed gaat, is er niets aan de hand. Maar door op- en neerwaartse bewegingen leidt dat eens in de zoveel tijd tot een financiële zeepbel en moeten we weer terug naar onze wortels. Geld is uitgevonden om handel te bevorderen. Banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn opgericht om ondernemerschap te stimuleren en om mensen te helpen met geld meer geld te maken.’’
De crisis van 1929 in Amerika is volgens Bakas een goed voorbeeld van een op hol slaande economie. ,,De auto, radio en tv werden uitgevonden en de banken leenden geld om deze industrieën tot volle wasdom te laten komen. Totdat opportunisme voor een op drift rakende economie zorgde en er een depressie ontstond. Die was nodig om de financiële markten tot rust te laten komen.’’
De huidige crisis is een antwoord op het multimediale tijdperk van internet, mobiele telefonie en gadgets. ,,Er is gekocht, geleend, gespeculeerd en verloren. Dat komt het beste tot uiting in de huizenprijzen in Amerika,’’ vindt de trendwatcher. ,,Een huis van 18.000 dollar met een hypotheek van 80.000 dollar is een signaal dat het consumentengedrag en de economie uit de pas lopen.’’
De eerste foto in het boek van Bakas is een tot pijltje gevouwen Amerikaanse dollar die door een New Yorkse straat fladdert. ,,Het pijltje kan alle kanten opgaan. Banken hebben nu de neiging hun blik te vernauwen, maar ze zouden beter op een creatieve manier lange termijnstrategieën kunnen ontwikkelen. De financiële dienstverlening zal nog meer global worden dan ze al is. Zij zal een nog grotere invloed krijgen. Haar beslissing om te investeren in duurzaamheid en alternatieve bronnen van energie is bijvoorbeeld cruciaal voor de nieuwe economie.’’
De westerse financiële wereld zal volgens Bakas ook plaats moeten maken voor investeerders uit Azië, Rusland en het Midden-Oosten. ,,Het westen zal zijn dominante houding moeten opgeven.’’
Ook op microniveau zal de globalisering zich voortzetten. Bakas: ,,Wij noemen de Floridaïsering, vernoemd naar de migratie van Amerikaanse ouderen naar de staat Florida waar ze na hun pensioen een plek zoeken waar het warm en aangenaam is. Die grijze emigratie zal in Europa ook toenemen en dat heeft consequenties voor het financiële verkeer.’’
Bakas is allesbehalve somber over de toekomst. ,,Er gaat een nieuwe geld-ethiek komen die alleen maar gunstig zal zijn voor de consument. De geldwereld moet terug naar zijn wortels, waarbij eenvoud het sleutelwoord is. In een complexer wordende wereld willen consumenten eigenlijk nog maar een ding en dat is rust en openheid. De kredietcrisis maakt duidelijk dat complexiteit leidt tot risico’s en onbeheersbaarheid.
Dus de bank die zijn organisatie tot in alle vezels helder en inzichtelijk maakt zal zich onderscheiden van de rest. Niet op producten, maar op dienstverlening zal de focus komen te liggen. Hiervoor is een open geest nodig en dat betekent dat bedrijven dwarsliggers in hun organisaties zouden moeten koesteren. Levensverzekeraar Zürich heeft bijvoorbeeld een aantal critici in dienst die constant lastige vragen stellen. En Google laat zijn medewerkers één dag per week nadenken over nieuwe oplossingen. Alles wordt in het werk gesteld voor een tevreden consument.’’
Voorlopig moet de wereld volgens Bakas nog even puinruimen. ,,We moeten nog even zorgen dat we voldoende geld op de bankrekening houden, energie sparen en bezuinigen op kleding en bloemetjes. Maar de oogst zal groot zijn. Van een irreële, schimmige economie zal de industrie weer teruggaan naar zijn oorspronkelijke rol, transparant en eenvoudig. Het geheim van de future of finance is back to the roots.
Iedere eerste maandag van de maand organiseren Het Financieele Dagblad, Nova en BNR Nieuwsradio een actueel debat. De gasten, veelal topondernemers, politici en wetenschappers, gaan in debat met de samenleving. Het te bespreken thema heeft altijd maatschappelijke urgentie.
De huizenmarkt kraakt
Makelaars zijn de wanhoop nabij, huizenbouwers klagen steen en been en miljoenen Nederlanders met een hoge hypotheek houden de adem in. Wat gebeurt er als de prijs van hun huis onder het geleende bedrag uitkomt. Moet de overheid nu al maatregelen nemen om huizenbezitters te hulp te schieten en hoe zorgen we er voor dat nieuwbouw niet stil komt te liggen. En wanneer gaan banken weer makkelijker hypotheken vertstrekken?
Daarover discussieren diverse betrokkenen op maandag 1 december van negen tot tien uur ‘s avonds in het maandagavonddebat van Nova, BNR en Het Financieele Dagblad. Wilt u meediscussieren, dan kan dat.
De leiding van het debat is in handen van Twan Huys (NOVA) en Rens de Jong (BNR Nieuwsradio).
GRATIS BIJWONEN
De debatten kunnen live bijgewoond worden in het auditorium van café-restaurant Dauphine, Prins Bernhardplein 175 te Amsterdam (naast station Amsterdam-Amstel). Aanvang debat is om 21:00 uur. Zaal open vanaf 20:30 uur. Einde debat 22:00 uur.
Parkeren: gratis in de parkeerkelder, aan de achterzijde van het gebouw.
MEEPRATEN OP AFSTAND
Ook als u niet aanwezig bent kunt u het debat live volgen. Heeft u tijdens het debat een prangende vraag laat het ons dan weten per mail. Uw bijdrage, mits kort en bondig geformuleerd, kan tijdens het debat live worden ingebracht.
Het voorjaar 2009 te publiceren advies over de hervorming van de woningmarkt van een deskundigencommissie van de Sociaal-Economische Raad wordt aangehouden zolang de markten in de greep zijn van de financiële crisis.
Dat zegt plaatsvervangend SER-kroonlid Aarnout Boot, hoogleraar financiële markten en corporate finance aan de Universiteit van Amsterdam. De angst leeft dat het advies met zijn eventuele neerwaartste effect op de huizenprijzen door het publiek wordt verward met de effecten van de financiële onrust zelf. ‘Dat zou ertoe kunnen leiden dat de hervormingsagenda gedurende lange tijd niet meer bespreekbaar is’, aldus Boot.
Boot sprak tijdens de jaarvergadering van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde woensdag in Wassenaar. Boot zelf is voorzitter van de KVS. ‘Pas als de huizenprijzen met 80% gedaald zijn’, zei hij wat lacherig, ‘is het moment om ermee naar buiten te gaan. Dan kunnen we van die prijsdaling niet meer de schuld krijgen.’
Ongevraagd advies
Het SER-advies is één van vele over de vastzittende woningmarkt. PvdA en CDA hebben afgesproken wijzigingen in de fiscale behandeling van het eigen huis niet in deze kabinetsperiode voor te bereiden, of zelfs maar te onderzoeken. Dat heeft deskundigen aangezet tot ongevraagd advies, zoals van de SER-commissieleden.
De verzamelde KVS-economen in Wassenaar toonden zich niet dol enthousiast over de rondzingende steunvoorstellen voor de stagnerende bouw en terugvallende woningmarkt. Een voorstel om de overdrachtsbelasting te verlagen, kan beter pas worden gerealiseerd bij een totale hervorming van het huisvestingsbeleid, zo zeiden CPB-economen Paul Besseling en Casper van Ewijk, en ook Henk Don, hoogleraar Econometrie aan de Erasmus-universiteit in Rotterdam. Don: ‘Anders haal je de leuke dingen naar voren en laat het prijskaartje liggen. Je moet het wel evenwichtig doen.’
Beperkte daling huizenprijs
De daling van de huizenprijzen zal beperkt zijn, verwachten de economen. Don: ‘Een minnetje in 2009 en 2010. Het beperkte aanbod houdt de prijzen op niveau.’
Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde vrijdag dat de verkoopprijzen van koopwoningen in oktober niet zijn gestegen ten opzichte van de maand ervoor. Vergeleken met oktober vorig jaar steeg de verkoopprijs van huizen met gemiddeld 2,3%. In september was de prijsstijging nog 2,5 procent.
In de jaren 2004-2007 schommelde de toename rond de 4%. Daarna is de prijsstijging gestaag teruggelopen, aldus het CBS.
Een groep economie die advies uitbrengt aan de overheid pleit voor het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek.
Openbreken huizenmarkt
Weg met de hypotheekrenteaftrek. Daardoor zit de woningmarkt drastisch op slot en er moeten drastische maatregelen genomen worden om de markt open te breken. Het is een opmerkelijk geluid, afkomstig van de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde, een groep wijze mannen, die adviezen uitbrengt aan de overheid.
reactie RTL Z
Hun conclusie:
Het risicoprofiel van de Nederlandse economie is in de afgelopen 15 jaar sterk toegenomen. Dit is enerzijds het gevolg van het toenemende aandeel van risicovolle beleggingen van pensioenfondsen, maar anderzijds ook van de enorme waardestijging van het eigenwoningbezit.
De eigen woning maakt meer dan de helft uit van het gemiddelde financiële vermogen van huishoudens. Samen met de aanzienlijke hypothecaire schulden is de ‘risico-exposure’ flink toegenomen. Dat huizenprijzen niet alleen stijgen maar ook kunnen dalen, leren de recente ervaringen in het buitenland. Een daling van de huizenprijs met bijvoorbeeld 10% zal op korte termijn de consumptie met 2% kunnen doen dalen, met als gevolg dat de productie terugloopt en de werkloosheid stijgt.
De huizenprijs kan niet alleen dalen door exogene in-vloeden. Ook hervorming van de − hoge − fiscale subsidies op wonen hebben een weerslag op de huizenprijs. Terwijl op lange termijn een lichte welvaartswinst (in termen van efficiënte productie) van ¼% van het nationaal inkomen mag worden verwacht en een consumptiestijging van 2%, zetten de dalende huizenprijzen (10%) op korte termijn de consumptie (− 1,7%) en het BBP (− 0,5%) onder druk. Bij de korte termijn effecten wordt ervan uitgegaan dat de overheid het begrotingssaldo ongewijzigd laat. Om de inkomsten van de overheid bij de inzakkende economie op peil te houden moeten de belastingtarieven worden verhoogd.
De bestedingseffecten op korte termijn zouden kunnen worden verzacht door de tegenvallende inkomsten te laten doorwerken in een groter overheidstekort. Ook vanuit lange termijn perspectief valt er in theorie iets voor te zeggen om een ruimer schuldbeleid te voeren. Doordat de lasten van de hervorming (lagere fiscale aftrek) volledig worden gekapitaliseerd in de huidige huizenprijzen, terwijl de baten (lagere belastingen) over de toekomst worden uitgesmeerd, ondervinden huidige generaties nadeel van de hervorming terwijl de toekomstige generaties profiteren. Anders gezegd, door de daling van de huizenprijs ontvangen huidige generaties minder van toekomstige generaties, waardoor de verdeling ten voordele van toekomstige generaties verschuift. Ook dit kan een reden zijn om bij de schuldpolitiek een tandje minder streng te zijn, en op korte termijn een groter tekort te accepteren.
Er zijn echter andere redenen om niet te hard van stapel te lopen met verruiming van het budgettaire beleid. Ten eerste wordt het vermogensverlies op huizen voor een belangrijk deel al direct doorgeschoven naar toekomstige generaties via lagere erfenissen. Ten tweede leidt de lagere huizenprijs ook via de vermogens van wooncorporaties tot inkomensdaling voor toekomstige generaties. Vroeg of laat moet immers de vermogensdaling van corporaties tot uitdrukking komen in hogere (of minder lage) huren of lagere voorzieningen voor toekomstige generaties. Ten derde kan worden bedacht dat juist dezelfde babyboomers sterk hebben geprofiteerd van de huizenprijsstijgingen in de jaren ’90.
Tenslotte is schuldpolitiek een nogal ongericht middel om huidige generaties te ontzien. Immers, niet alleen huizenbezitters maar alle huishoudens profiteren van lagere belastingen (of hogere uitgaven). Het ligt daarom meer voor de hand om meer gerichte oplossingen te zoeken. bijvoorbeeld door fasering in de vorm van onderscheid tussen oude en nieuwe gevallen. Door de hervorming in te laten gaan voor de nieuwe eigenwoningbezitters kan een meer gelijkmatige intergenerationele verdeling van de lasten worden bereikt.
De Consumentenbond vindt dat banken hun hypotheektarieven moeten verlagen. De Europese Centrale Bank heeft sinds begin oktober haar rente met een vol procent verlaagd. De bond roept de banken op het voordeel van die verlaging door te geven aan de consument en de hypotheektarieven evenredig te verlagen.
Uit onderzoek van de Consumentenbond onder bijna 40 hypotheekverstrekkers blijkt daarentegen dat zij begin augustus gemiddeld bijna 1% opslag rekenden bij variabele hypotheekrente, in vergelijking tot de 3-maands geldmarktrente (Euribor).
Kenners vinden dit helemaal niet vreemd. In Japan gebeurde begin jaren 90 precies hetzelfde. Ook in de VS is het momenteel niet anders. De bekende econoom Paul Krugman schreef hierover het artikel ‘pushing on a string‘. (duwen aan een touw).
Ook Eric Mecking schreef in zijn boek Deflatie in aantocht over dit verschijnsel.
Wilfred Kemp presenteert vanaf zaterdag 22 november ‘In de schaduw van het nieuws’. Dit gespreksprogramma gaat over de persoonlijke (en actuele) dilemma’s waar het nieuws mensen voor stelt. Gasten die deze dilemma’s aan den lijve hebben ondervonden kijken er nu met Kemp vanuit de luwte op terug.
Heeft u een nieuw huis gekocht maar kunt u door de kredietcrisis uw oude huis niet verkocht krijgen? Dan zou ik graag met u praten over uw ervaringen.
Het nieuwe KRO programma In de Schaduw van het Nieuws wil een uitzending maken over de problemen die mensen ervaren op de huizenmarkt door de kredietcrisis.
Hoe is de situatie bij u en wat voor effect hebben deze problemen op uw persoonlijke leven: ligt u er wakker van of zorgen de twee huizen voor stress in uw relatie?
Graag spreek ik met u over uw ervaringen!
Met vriendelijke groet,
Evelien Steenkist
Redacteur KRO’s In de Schaduw van het Nieuws evelien.steenkist@kro.nl
035-6713321
Gemeenten zien niets in een verhoging van de hypotheekgarantie waar onder meer de Vereniging Eigen Huis (VEH) voor heeft gepleit. Het is te riskant, vinden zij.
Wanneer de hypotheekgarantie wordt verhoogd van 265.000 naar 350.000 euro zoals VEH wil, zou volgens de gemeenten de premie daarvoor fors omhoog moeten, zei Sandra Korthuis van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) dinsdagavond in het NOS-journaal.
Nu bedraagt die premie gemiddeld 900 euro. Dat zou dan vier tot zes maal zo hoog moeten worden.
De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) blokkeert de verhoging
In Nederland zijn veel hypotheken gefinancierd onder voorwaarden van de Nationale Hypotheek Garantie.Voor deze hypotheken lopen banken geen risico op een restschuld, omdat het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) garant staat voor aflossing van het hele leenbedrag. De onderzoekers van NIBC wijzen er op dat bij een daling van de huizenprijzen het vermogen van WEW al snel tekort kan schieten. Mocht deze situatie zich ooit voordoen dan kan WEW een beroep doen op renteloze leningen van de overheid.
Ook Wouter Bos heeft al aangegeven de huizenmarkt niet te gaan ondersteunen
Rechtsgebied: Belasting Soort procedure: Hoger beroep
Inhoudsindicatie: Gemeente heeft ten onrechte geen rekening gehouden met waardedaling van ca 10 procent op jaarbasis in marktsegment van woningen met een waarde van méér dan € 1.000.000. De rechtbank had daar op de juiste wijze rekening mee gehouden.
2.5.6. Ter zitting heeft het Hof de heffingsambtenaar voorgehouden dat uit dit overzicht na telkenjare eliminatie van de drie hoogste verkoopopbrengsten en met inachtneming van de tien hierop volgende hoogste transactiebedragen de hierna vermelde gemiddelde verkoopopbrengsten kunnen worden afgeleid:
Gelet op voormelde gemiddelde verkoopopbrengsten, welke door de heffingsambtenaar niet zijn weersproken, acht het Hof aannemelijk dat het verloop van de AEX-index welke zijn dieptepunt had in de periode van medio 2002 tot medio 2003 mede van invloed is geweest op de waarde van woningen in het marktsegment van woningen met een waarde van méér dan
€ 1.000.000, waartoe de woning van belanghebbende behoort; althans dat zich in de genoemde periode (medio 2002 tot medio 2003) een relevante waardedaling heeft voorgedaan in het marktsegment van met de woning vergelijkbare objecten. Met inachtneming van het vorenstaande acht het Hof aannemelijk dat in de genoemde periode rond de waardepeildatum van 1 januari 2003 sprake is geweest van een waardedaling in de orde van grootte van 10 procent op jaarbasis. Het Hof is van oordeel dat de heffingsambtenaar bij vaststelling van de woz-waarde van de woning ten onrechte geen rekening heeft gehouden met de zojuist bedoelde waardedaling.. De heffingsambtenaar heeft immers bij de onderbouwing van de door hem vastgestelde waarde het standpunt verdedigd dat zich in de relevante periode geen daling, maar een stabilisatie van de marktprijzen heeft voorgedaan. Het Hof neemt hierbij tevens in aanmerking dat – zoals hiervoor onder 2.5.2 overwogen – de in het taxatierapport bij de vergelijkingsobjecten c-laan 5 en d-weg 17 vermelde ‘verkoopdatum’ de notariële transportdatum van deze objecten betreft en dat het aannemelijk is dat de datum waarop de verkoop van deze objecten is overeengekomen, drie tot zes maanden eerder ligt. Dit betekent dat de verkoopprijzen van de desbetreffende objecten zijn overeengekomen in een periode waarin de vermelde waardedaling tot aan de waardepeildatum zich (gedeeltelijk) nog moest voordoen, terwijl de heffingsambtenaar zoals gezegd met deze waardaling geen rekening heeft gehouden. De ter zitting door de heffingsambtenaar ingenomen stelling dat de genoemde waardedaling wellicht niet specifiek is geweest voor de gemeente Bloemendaal en zich wellicht in geheel Nederland heeft voorgedaan, doet aan de hiervoor weergegeven oordelen niet af.
In de toekomst zullen huizenbezitters veel vaker bezwaar aantekenen tegen een volgens hen te hoge WOZ-waarde. Dit omdat de WOZ-waarde tegenwoordig jaarlijks gepeild wordt en bij dalende huizenprijzen zullen huiseigenaren niet klakkeloos de tarieven uit de hausse tijd gaan betalen. De kans dat de melkkoe van de gemeenten echt droog komt te staan is natuurlijk niet groot, maar ze zal waarschijnlijk wel veel minder melk gaan geven..
Projectontwikkelaars hebben veel minder nieuwe woningen verkocht. In oktober is het aantal met 70% gedaald ten opzichte van 2006. Daardoor zal de komende jaren de helft minder worden gebouwd.
Dit stelt de NVB Vereniging voor ontwikkelaars & bouwondernemers in een brandbrief aan de Kamer.
De vereniging baseert zich op gegevens van het Garantie Instituut Woningbouw (GIW). Ruim driekwart van alle Nederlandse projectontwikkelaars meldt daarin of er al woningen uit hun projecten zijn verkocht. Uit die meldingen komt een stuk pessimistischere verwachting over de woningbouw dan uit de gangbare manier om de toekomstige bouw te voorspellen; het aantal afgegeven bouwvergunningen.
Vergunningen
‘Normaal kun je op basis van bouwvergunningen goed voorspellen.’ zegt Nico Rietdijk, directeur van de NVB. ‘Ongeveer 15% van alle bouwprojecten waar een vergunning voor is gegeven gaat niet door. Maar voorspellingen uit het aantal afgegeven vergunningen lopen altijd paar maanden achter, en juist de afgelopen maanden is er nogal wat gebeurd. Wij voorspellen daarom nu dat er de komende twee jaar nog veel minder gebouwd gaat worden dan het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB) uit het aantal vergunningen concludeert.’
In de brandbrief vraagt de vereniging om stimuleringsmaatregelen van de overheid om consumenten toch te laten kopen. Zoals het tijdelijk afschaffen van de overdrachtsbelasting, het verlagen van de btw en een verruiming van het maximale bedrag dat onder de nationale hypotheekgarantie valt.
‘Dat is nogal wat,’ geeft Rietdijk toe. ‘Maar wij denken dat het kostenneutraal kan uitpakken. Nu krijgt de staat namelijk ook niets omdat toch niemand verhuist.’
De optie dat de nieuwbouwprijzen moeten dalen verwerpt hij. ‘Dan moeten gemeenten de grondprijzen maar niet zo hoog maken.’
Wel is hij is zich van het gevaar bewust dat potentiele kopers nu zeker zullen wachten of een van de maatregelen wordt uitgevoerd. ‘Dat is de zere plek, maar daarom moet er ook snel iets komen. Als je nu nog een half jaar wacht met maatregelen, is er over twee jaar zeker een tekort.’
Zoetermeer gaat actie ondernemen tegen borden in de openbare ruimte waarop huizen te koop worden aangeboden. Volgens de gemeente nemen de makelaars het niet zo nauw met de regels en is er sprake van kopieergedrag: de ene makelaar wil niet voor de andere onderdoen. Borden aan woningen en in voortuinen staan op eigen grond, maar in het openbaar gebied en op gemeentegrond zijn ze niet toegestaan.
De wildgroei aan borden is voor de gemeente een ongewenste ontwikkeling waartegen zij nu dus gaat optreden.
De makelaars in Zoetermeer wordt per brief gevraagd de door hen geplaatste borden vóór 1 december te verwijderen. Borden die in december nog in de openbare ruimte staan, worden verwijderd en vernietigd. De gemeente rekent op medewerking van de makelaars en gaat er van uit dat zij de borden op tijd weghalen.
Ook de inwoners van Almere zullen door de borden het bos niet meer zien. Op Huizenhype.nl is duidelijk te zien dat Nederland steeds meer vervuild wordt door de vele makelaarsborden.
Het begint hier steeds meer op de Verenigde Staten te lijken….
Intergamma-directeur Harm-Jan Stoter is somber over de omzetontwikkelingen bij zijn formules Gamma en Karwei. Het inzakken van de woningmarkt leidt volgens Stoter komend jaar tot magere resultaten.
Dat zegt de Intergamma-topman in een interview met Z24. Met Gamma en Karwei is Intergamma marktleider in de Benelux in het doe-het-zelfsegment. In Nederland is het marktaandeel ruim 35 procent. ‘Klanten zullen wellicht vaker zelf klussen, maar de belangrijkste stimulans voor de doe-het-zelfmarkt is toch de beweging op de woningmarkt. Als mensen verhuizen omdat ze bijvoorbeeld gaan samenwonen of trouwen, doen ze de meeste aankopen bij doe-het-zelfzaken. Zelf behangen, schilderen of een kast maken.”
Grondstofprijzen
Voor Gamma en Karwei is de afkoeling van de huizenmarkt wel degelijk relevant. ‘Wij verwachten een daling van de omzetten op de doe-het-zelfmarkt in 2009. Er zit nog wel wat in de pijplijn, want veel mensen die vier maanden geleden een huis kochten gaan nu pas daadwerkelijk verhuizen. Ook is het afwachten wat er met de grondstofprijzen gebeurt. Als bijvoorbeeld hout- en koperprijzen dalen, vertaalt dat zich in lagere productieprijzen voor doe-het-zelfartikelen. Dat kan gunstig zijn voor de verkoopvolumes. Maar per saldo komen de omzetten naar verwachting onder druk te staan.’
Tijdens de vorige economische dip, in 2002 en 2003, bleven bouwmarkten grotendeels gespaard. Volgens Stoter ligt dat nu anders. ‘Toen gaf de huizenmarkt meer steun. De oplevering van nieuwbouwwoningen lag hoger en door de lage hypotheekrente deed de woningmarkt het sowieso beter. Dat is nu anders.’
Een groeiende groep mensen zit met twee huizen: een nieuw gekocht huis en het oude huis dat nog niet is verkocht. Door de stagnerende huizenverkoop dreigen mensen in financiële problemen te raken, zeker als hun oude woning meer dan twee jaar te koop staat. De Telegraaf noemt het een tikkende tijdbom.
Sinds 2001 kunnen mensen alleen nog de hypotheekrente aftrekken van de woning die hun hoofdverblijf is. Al bij het invoeren van deze regeling zag men in dat dit vervelende gevolgen kon hebben voor mensen die een nieuw huis kochten terwijl het oude huis nog niet verkocht was.
Voor de situatie twee huizen en dus twee hypotheken werd indertijd de verhuisregeling bedacht. De verhuisregeling houdt in dat mensen in het jaar dat ze een nieuw huis kopen en in de twee kalenderjaren daarna zowel de hypotheekrente van het oude als de hypotheekrente van het nieuwe huis mogen aftrekken. Dat leek indertijd een goede regeling, het gaf voldoende tijd om het nieuwe huis eventueel te laten bouwen en het oude huis te verkopen.
Sinds een jaar zitten we midden in de kredietcrisis. Er worden duidelijk minder huizen verkocht en de regeling – die altijd voldoende ruimte bood – krijgt nu iets van een tikkende tijdbom. Volgend jaar zal de eerste groep mensen komen die tegen de grenzen van de regeling aanloopt. Zij hebben hun huis te koop staan maar krijgen het niet verkocht. Na afloop van de tweejaarstermijn wordt het niet-verkochte huis door de fiscus gezien als vermogen.
Dat houdt in dat de waarde van het huis wordt belast in box 3, de hypotheekschuld wordt gezien als een schuld in box 3. De rente van de hypotheek op het huis is niet langer aftrekbaar, want de fiscus neemt aan dat men vrijwillig twee huizen heeft.
Doordat de hypotheekrenteaftrek van één van de twee huizen wegvalt, verdubbelen de kosten van dat huis bijna. Mensen die nu nog – met moeite – de twee hypotheken betalen, krijgen het een stuk moeilijker.
Zijn er alternatieven voor verkopen?
Zodra deze situatie ter sprake komt, zijn mensen nogal eens geneigd te zeggen: dan ga je het oude huis toch gewoon verhuren? Zo eenvoudig is dat echter niet; verhuren brengt zijn eigen problemen met zich mee. U wordt huisbaas, de huurders hebben huurbescherming en wanneer u het huis zonder huurders wilt verkopen, is het maar de vraag of u de huurders er uitkrijgt.
Hoe groot is deze groep?
Dat valt niet goed te zeggen. Eigenlijk is de enige die hier iets zinnigs over zou kunnen weten de Belastingdienst, maar die houdt niet apart bij hoeveel mensen gebruikmaken van de verhuisregeling. Dat het om een flinke groep gaat, zal duidelijk zijn; in 2007 gingen mensen er immers nog gewoon vanuit dat hun huis binnen een redelijke termijn verkocht zou worden.
Duurde het wat langer, dan zakte je wat in prijs en was je het alsnog zo kwijt. Mensen kochten vaak een huis voordat zij hun oude huis verkocht hadden. Nu blijkt het niet langer zo snel te gaan. Ook courante huizen kunnen een flinke tijd leegstaan (het kan iets langer duren, zegt de makelaar dan eufemistisch).
Als er massaal mensen in de problemen komen doordat zij de lasten door het wegvallen van de aftrekmogelijkheid niet langer kunnen opbrengen, zal dit anderen weerhouden van het kopen van een huis. Als de gedachte eenmaal postvat dat een grote groep mensen de hypotheek niet meer zal kunnen opbrengen zodat de huizenprijzen misschien zullen instorten, is dat voldoende voor velen om nog maar geen huis te kopen (misschien worden ze nog goedkoper). Ook zal men niet willen kopen om te voorkomen dat men zelf ook in zo’n situatie terechtkomt; dan toch maar liever blijven huren. Het zal de woningmarkt nog jaren op slot kunnen houden.
Langer te koop, minder verkocht
Hoeveel woningen er op dit moment langer dan een jaar te koop staan, is niet bekend. De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) registreert de woningen pas bij verkoop en dan wordt duidelijk hoelang die woning te koop heeft gestaan.
Bovendien is van de woningen die te koop staan niet bekend of de eigenaars al een ander huis hebben gekocht. „Het kan ook zijn dat mensen alleen maar willen kijken wat ze voor dat huis kunnen krijgen, maar dat ze nog geen concrete verhuisplannen hebben”, aldus een woordvoerder van de NVM. „Wij weten dus niet of die mensen gebruikmaken van de verhuisregeling.”
In het derde kwartaal van dit jaar stonden huizen gemiddeld 75 dagen te koop, zes dagen langer dan in het tweede kwartaal van dit jaar, aldus cijfers van de NVM. Op dit moment staan er bij NVM-makelaars bijna 100.000 woningen te koop, 7 procent meer dan een kwartaal daarvoor. Het aantal woningen dat in het afgelopen kwartaal is verkocht, ligt 13 procent lager dan in hetzelfde kwartaal vorig jaar.
De Postbank komt met een flinke verlaging van de hypotheekrente: de variabele rente voor de maand december gaat van 5,867 naar 4,777%.
De Postbank meet iedere 15-de van de maand de internationale rentestanden. Afgelopen zaterdag dus. De Postbank kijkt daarvoor naar het één maandstarief op de Euribor, de graadmeter van de Europese interbancaire rente. Deze rente is de laatste maand met meer dan een procent gedaald naar 3,777%.
De hypotheekrente die de Postbank rekent kent een standaard opslag van 1% boven het Euribor tarief.
Een woordvoerster van de Postbank relativeert overigens de verlaging, deze geldt namelijk alleen voor de variabele hypotheektarieven. Mensen die een hypotheek met een rentevaste periode afsluiten, de overgrote meerderheid in Nederland, profiteren vooralsnog niet mee.
Overigens nemen meerdere banken voor de bepaling van de variabele hypotheekrente de Euribor als graadmeter. Zo ook ING. ING hanteert volgens een woordvoerster echter ook andere factoren mee bij het bepalen van de rentestanden, zoals het risicoprofiel van potentiele huizenkopers. De Postbank kijkt voor de variabele rente louter naar de Euribor. Van ING hoeven we dus niet per sé eenzelfde verlaging te verwachten, laat de bank weten.
De variabele rente en de rente voor de (middel)lange termijn ontliepen elkaar recentelijk weinig, iets wat economen als a-typisch omschrijven. Gewoonlijk ligt een variabele rente een stuk lager dan een vaste rente, en is een lening tegen een variabele rente over een lange looptijd in principe minder duur dan een lening tegen een vaste rente.
Probleem is echter dat variabele rente’s vrij plotseling kunnen stijgen. Om niet onverhoed in de problemen te komen, is een veelgegeven advies aan mensen zonder al te dikke beurs dan ook in ieder geval een deel van de hypotheekrente vast te zetten.
Ik ben dit weblog begonnen om te waarschuwen voor de gevaren van onze kenniseconomie consumptie-economie (65% = consumptie). De schuldgraad van de Nederlandse huishoudens is enorm hoog geworden, zo hoog dat een groot aantal Nederlanders inmiddels slaaf van "de bank" is. Wil je als starter een huis gaan kopen, dan kun je beter wachten tot de huizenbubble is
leeggelopen.
hypotheekschuld Ned. in 1996: 138 miljard euro.
hypotheekschuld Ned. in 2011: 644 miljard euro. Volgens accountantskantoor Ernst & Young is nationale hypotheekschuld al 1000 miljard euro.
Nederland is anders....
Nederland, qua omvang van de financiële sector nummer zeven in de wereld en qua bruto nationaal product nummer zestien. Klink misschien mooi, maar heeft u zin de toekomstige afschrijvingen te gaan betalen?
De waarde die tegenover de schulden staat is een virtuele waarde, dat is een waarde die is ontstaan omdat centrale banken zoveel geld hebben gecreëerd en nieuwe kredieten en hypotheken zo makkelijk mogelijk maken. Als er een crisis in het kredietsysteem ontstaat zoals nu en krediet niet meer makkelijk beschikbaar is dan gaat die waarde die je met krediet moet financieren zoals onroerend goed erg dalen maar de schulden die zijn uitgegeven blijven staan. bron: Willem Middelkoop
Wat kan een daling veroorzaken?
Een scherpere correctie zou kunnen optreden door een snel afnemend consumentenvertrouwen, toenemende verwachtingen van prijsdalingen en een significante toename van de hypotheekrente bron: De Nederlandse Bank
Hypotheekschuld
De hypotheeklasten zijn zo enorm - in totaal 278 miljard euro (inmiddels al meer dan 600 miljard!), per inwoner veruit het hoogst ter wereld - moet nu côute que côute voorkomen worden dat de huizenprijs fors keldert. ,,Het is zonde dat de politiek halverwege de jaren negentig niet begonnen is met geleidelijke beperking van de renteaftrek. Dat had de oververhitte markt kunnen afkoelen.”
bron: prof.dr. Peter Boelhouwer
Afschaffing Hypotheekrenteaftrek
De argumenten voor afschaffing worden volgens Nout Wellink steeds 'dwingender', vooral omdat de aftrek de markt verstoort. Aan het oorspronkelijke doel van de regeling, het stimuleren van het eigen huizenbezit, draagt de regeling al lang niet meer bij, stelt Wellink. "Waar het op neerkomt, is dat mensen die een huis bezitten aan elkaar de bonus van de hypotheekrenteaftrek doorschuiven. Voor hen is er geen probleem. Maar starters op de woningmarkt komen hier niet meer tussen, of zij moeten zich diep in de schulden steken om die bonus te betalen."
bron: nu.nl (2006)
Wat zegt NIBC?
In een rapport uit september 2007 becijferden analisten van zakenbank NIB Capital (NIBC) dat de ‘luchtbel’ in de Nederlandse huizenprijzen groter is dan in de VS. Hierbij spelen de hoge schuldratio’s van ons land een belangrijke rol: zo is de uitstaande hypotheekschuld in verhouding tot het net national income in Nederland (120%) beduidend hoger dan in Amerika (nog geen 90%).Volgens NIBC zou dit gegeven als zodanig niet per definitie problematisch hoeven te zijn, als een flinke spaarpot tegenwicht bood aan de torenhoge schuld. Maar hoewel de spaartegoeden toenemen, is de schuldenlast in Nederland door de jaren heen steeds zwaarder geworden. Eind jaren tachtig van de vorige eeuw bedroegen de schulden van de Nederlanders niet meer dan 80% van de uitstaande spaartegoeden. Ofwel, de Nederlanders spaarden meer dan dat ze leenden. Inmiddels zijn de schulden opgelopen tot 200% ten opzichte van de spaartegoeden
bron: Harm van Wijk
Nationale Hypotheek Garantie
In Nederland zijn veel hypotheken gefinancierd onder voorwaarden van de Nationale Hypotheek Garantie.Voor deze hypotheken lopen banken geen risico op een restschuld, omdat het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) garant staat voor aflossing van het hele leenbedrag. De onderzoekers van NIBC wijzen er op dat bij een daling van de huizenprijzen het vermogen van WEW al snel tekort kan schieten. Mocht deze situatie zich ooit voordoen dan kan WEW een beroep doen op renteloze leningen van de overheid. Benadrukt moet worden dat NHG-voorwaarden uitsluitend het risico op een restschuld van banken afdekt. Huishoudens profiteren van een rentekorting, maar zijn wel aansprakelijk als op enig moment sprake is van een restschuld.
bron: Rabobank
Het waarborgfonds, dat wordt gevuld met premies van huizenkopers, omvat ruim 400 miljoen euro. Het staat garant voor bijna een miljoen hypotheken (tot 265.000 euro) met een gezamenlijke waarde van ongeveer 97 miljard euro.
bron: NRC
The Economist (2003): house of cards
De prijzen van woonhuizen zakken de komende jaren dramatisch in de VS, Verenigd Koninkrijk, Spanje, Ierland, Australië en Nederland. Dat blijkt uit onderzoek van de Economist.
Bubble
Het Engelse vakblad stelt dat de huizenmarkt in de zes genoemde landen een typisch geval van een bubble is. De huizen in ondermeer Nederland zijn serieus overgewaardeerd. Het magazine heeft een onderzoek gedaan dat begint in 1975. Vooral de al lange tijd historisch lage rente heeft de prijzen van huizen opgestuwd.
Slechte tijden: “verkoop uw huis”
Pam Woodall, de schrijver van het stuk, stelt: “Op enig moment in de komende jaren gaan de prijzen hard naar beneden. De consequenties voor het land en de economie zullen veel erger zijn dan de crisis op de aandelenbeurzen”.
Door de huidige lage rentestand, in Amerika staat de korte rente op 1,25 procent, kunnen de Centrale Banken de rente niet veel meer verder verlagen. De banken kunnen de huizenmarkt dus niet meer effectief stimuleren.
De Economist adviseert inwoners van de zes genoemde landen, waaronder dus Nederland, om hun huizen te verkopen en te gaan huren totdat de huizen in prijs zijn gezakt.
bron: Economist, House of cards, May 31st 2003,
Waar komt het geld voor uw hypotheek vandaan?
De bancaire sector is gemachtigd door de centrale bank om liquiditeit (geld) ter beschikking te stellen op het gebied van leningen en hypotheken. De uitgifte daarvan gebeurt door de diverse banken met ondersteuning van de centrale bank. Men zal zich afvragen waar deze liquiditeit vandaan komt. Die komt feitelijk uit het niets. Als een bank een lening of hypotheek beschikbaar stelt aan de lener, dan creëert deze bank geld uit het niets om deze te financieren. Wanneer de lening of de hypotheek geheel wordt terugbetaald, dan verdwijnt dit geld weer in het niets. De bank ontleent zijn bestaansrecht aan de rente, die men ontvangt, want van het geld uit het niets kan men niet bestaan omdat daarover weer rente moet worden betaald aan de centrale bank (interbancaire rente) - die ook wordt vastgesteld door de laatste. Het verschil in de rentes, die de bank aan de centrale bank moet betalen en de rente die men ontvangt betreft dus de ‘winst’ van de bank. Dit is bekend onder naam fiatgeld, want er staat geen enkele tegenwaarde ten opzichte van dit ‘geld’, het is in feite gebakken lucht.
bron: Albert Spits
Sparen Nederlanders nog wel?
Het gevolg van de Amerikaanse bestedingsdrift is dat de spaarquote van gezinnen in de VS al een aantal jaren rond nul ligt. In de jaren tachtig spaarden Amerikanen nog gemiddeld 8% van hun beschikbaar inkomen. Alom wordt die spaarquote van nul gezien als het beste bewijs van de slechte staat waarin Amerika verkeert. Ze besteden daar maar raak en dat moet wel fout aflopen. Maar voor we in Nederland met het opgeheven vingertje gaan zwaaien, is het wel goed dat mensen zich realiseren dat de spaarquote van Nederlandse gezinnen sinds 2003 ieder jaar negatief is geweest. Niet nul als in Amerika, maar negatief. In 1995 spaarden we nog 5%. Nu besteden we dus ons hele beschikbare inkomen en dan nog wat extra. We ontsparen. Maar de nationale spaarquote is toch positief? Ja, maar dat komt voor wat betreft de gezinnen omdat er voor ons gespaard wordt, via de pensioenfondsen. Nederlanders zijn gedwongen spaarders geworden. Dankzij ons kapitaaldekkingsstelsel kunnen werknemers zich permitteren hun hele inkomen uit te geven.
bron: Jaap van Duyn
De voortdurende injectie van additionele hoeveelheden geld op bepaalde plaatsen in het economische systeem, waar het een tijdelijke vraag creëert die verdwijnt wanneer de toename van de geldhoeveelheid ophoudt of vertraagt, leidt arbeid en andere productiemiddelen naar werkzaamheden die slechts voortgezet kunnen worden zolang als de toename van de geldhoeveelheid doorgaat in hetzelfde tempo of misschien zelfs slechts zolang als de toename van de geldhoeveelheid doorgaat in een steeds sneller tempo. bron:Friedrich A. Hayek
"If Americans ever allow banks to control the issue of their currency, first by inflation and then by deflation, the banks will deprive the people of all property until their children will wake up homeless." bron: Thomas Jefferson