Bouw voelt crisis pas echt na zomer

bouw steigers De bouw verwacht in de zomer van 2009 een golf van faillissementen. De orderportefeuille droogt op.

Op zijn nette schoenen glibbert Toon Smits (58) over een besneeuwd bospaadje op een landgoed in het Brabantse Nuenen. De aannemer wil laten zien waar aan de rand van een vennetje een zestal riante villa’s moeten verrijzen. Hij wijst naar een plek waar enkele gas- en waterkabels uit de sneeuwlaag steken. ‘Daar hebben we vorig jaar al een beginnetje gemaakt met het leggen van de fundering van de eerste villa. Dat was misschien iets te voorbarig.’

Het bouwproject – Landgoed Gulberg – ligt stil, en dat heeft niets te maken met de vorst en sneeuwval. Wel met potentiële kopers die zich op het allerlaatst terugtrokken, zo vertelt Smits. ‘Enkele serieuze kandidaten voor een villa hebben zich onlangs terug getrokken. De projectontwikkelaar wil pas bouwen als minimaal vier villa’s zijn verkocht. Dat is dus niet gelukt.’

Tot voor kort was er volgens Smits geen vuiltje aan de lucht. Maar dat veranderde volgens hem toen de woningmarkt als gevolg van de kredietcrisis plotseling op slot ging. ‘Mensen worden voorzichtiger en stellen hun beslissingen uit. Als je lekker in je vel zit maak je plannen, voor een verbouwing of het bouwen van een nieuw huis. Maar in de kranten zie je niets dan kommer en kwel. Bovendien koopt niemand een huis voordat hij zijn eigen woning verkocht heeft. Ik weet niet of, en zo ja, wanneer de bouw van start gaat.’

Het – in het beste geval – uitstel van het villaproject heeft vervelende gevolgen voor het 35 jaar oude bedrijf van Smits, dat twintig personeelsleden telt. ‘Het project zou in 2009 driekwart van mijn personeel fulltime aan het werk zetten. Ik zit nu dus met een enorm gat.’ Hij heeft voor vijf man, een kwart van zijn personeel, ontslag aan gevraagd. ‘Ik hoop dat het daarbij blijft.’

De Nederlandse bouwsector maakt zich op voor een diepe en langdurige crisis. De ontwikkeling het landgoed in Nuenen is niet het enige project dat wordt gestaakt. Volgens de vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers, de NVB, is overal in Nederland sprake van een ‘koperstaking’. Volgens cijfers van de brancheorganisatie is in het laatste kwartaal van 2008 de verkoop van nieuwbouwwoningen met ruim 60 procent ingezakt. Voor 2009 wordt een nog veel grotere daling verwacht.

‘Het verraderlijke is dat deze alarmerende cijfers zich nog niet vertalen in failliete bedrijven en massaontslagen. Dat gaat pas vanaf de zomer 2009 beginnen’, voorspelt NVB-directeur Nico Rietdijk. Nu wordt er volgens hem nog volop gebouwd en lijkt het alsof er niets aan de hand is. ‘Maar dat komt omdat de bouw met lange doorlooptijden te maken heeft. Wat nu wordt gebouwd, is anderhalf jaar geleden verkocht, toen er nog niets aan de hand was. Dat er momenteel vrijwel niets meer wordt verkocht, gaan we dus pas later merken. Het dieptepunt verwacht ik in 2010 en 2011.’

TNO becijferde onlangs in zijn bouwprognose tot 2013 dat in de bouw in de komende drie jaar tot 45 duizend banen verloren zullen gaan. De NVB vreest voor een verlies van zeker 100 duizend arbeidsplaatsen in de bouw en aanverwante sectoren. Rietdijk: ‘En dan overdrijf ik echt niet hoor. Want bij deze berekening heb ik de malaise in de kantoren- en winkelbouw niet eens meegerekend.’

In de onvermijdelijke ontslaggolf die aanstaande is, zit volgens Rietdijk een logische volgorde. ‘Als eerste zijn de heiers aan de beurt, het begin van elk nieuwbouwproject. Daarna volgen de vloerenleggers, de beton- skeletbouwers, de metselaars, timmerlieden, elektriciens, stukadoors, hoveniers, stratenmakers en ga zo maar door. Het uitstralingseffect is heel groot. De Volkswagendealer die bestelbusjes verkoopt aan bouwbedrijven zal het ook heel snel gaan merken’, aldus Rietdijk, die eraan toevoegt zich een roepende in de woestijn te voelen. ‘Het is triest dat niemand ziet of wil zien wat er op ons afkomt. Twee brandbrieven die we over dit onderwerp aan het kabinet schreven, bleven tot nu toe onbeantwoord. ’

Bij de vakbond FNV Bouw ziet vice-voorzitter John Kerstens wel de ernst van de situatie in. ‘De neergang is al ingezet, zo merken we. Het gaat nu nog druppelsgewijs, maar vooral de kleinere en middelgrote bouwbedrijven beginnen het moeilijk te krijgen door het uitblijven van orders. Grote ondernemingen hebben vaak ook grote orderportefeuilles en zingen het daarom wel iets langer uit’, aldus Kerstens. Van de 19 duizend Nederlandse bouwbedrijven behoren er 18.500 tot het mkb.

Uit een rondgang langs willekeurige bouwondernemers blijkt dat er nog weinig te merken is van paniek of onrust. Wel signaleert iedereen hetzelfde beeld: de orders nemen af. Fred Tol, gipsafbouwer te Volendam: ‘Het wordt een beetje rustiger. Zelf heb ik nog genoeg werk in de nieuwbouw, maar ik merk het aan de concurrenten om me heen. Ze beginnen hun prijzen te verlagen. ’

Siem van den Berg, eigenaar van bouwbedrijf SC van den Berg BV in De Lier, merkt wel dat er wat aan de hand is. ‘Je moet heel wat meer moeite doen voor een opdracht dan een jaar geleden. Eer dat er een handtekening onder een contract staat gaan er soms maanden overheen. Gelukkig hebben we het altijd redelijk goed gehad, dan kun je wel tegen een stootje. Ik prijs mezelf gelukkig dat ik niet gigantisch heb hoeven investeren.’

Van de Berg werkt nu aan de opdrachten die vorig jaar zomer zijn gegeven. ‘Tot aan de herfst hebben we zeker werk. En dan zal er ook wel weer wat komen. Veel van wat nu wordt uitgesteld zal toch een keer moeten gebeuren.’

Ook Rienk de Koning, bedrijfsleider van stucadoorsbedrijf J. de Koning BV in Hoorn – twaalf man in dienst – blijft optimistisch: ‘Je hoort links en rechts wel eens wat, maar wij hebben evenveel werk als vorig jaar. Zolang de aannemers werk hebben, hebben wij ook werk.’

Dat het villaproject in Nuenen voorlopig van de baan is, betekent nog niet het einde van aannemersbedrijf Smits uit Mierlo. Dat Smits nu voor vijf mensen een ontslagvergunning aanvraagt, noemt hij ‘heel jammer. Ik zou graag iedereen aan het werk willen houden. Maar het duurt een paar maanden voor het ontslag rond is. Misschien maak ik me onnodig ongerust, maar ik moet voorkomen dat er hier straks mensen niets meer om handen hebben.’

Het liefst zou hij zijn oudste werknemers in dienst houden, zegt Smits. ‘Zij hebben al die jaren voor me klaar gestaan. Ik zie liever mensen vertrekken die hier pas twee jaar werken, dan mensen met wie ik al twintig, dertig jaar werk. Maar we mogen niet meer zelf bepalen wie ontslag krijgt.’

Aan het eind van dit jaar zal blijken dat de bouw 10 tot 20 procent minder werk heeft gehad, schat Smits in. In 2010 zal dat oplopen tot 25 tot 30 procent.

Dat hij de crisis verwacht te overleven, schrijft hij toe aan ‘hard werk en zuinigheid. Wij hebben altijd eerst verdiend en daarna pas uitgegeven.’

Dat gaat wel eens anders in de bouw, zag hij. ‘De nieuwe generatie steekt zich veel makkelijker in de schulden. Dan kwamen ze aanrijden in hun grote auto’s. Maar wij hebben nu weinig vaste kosten.’

bron: de Volkskrant

Share Button

11 Reacties

  1. Mark Zegt:

    “Volgens de vereniging voor ontwikkelaars en bouwondernemers, de NVB, is overal in Nederland sprake van een ‘koperstaking’.”

    Nee, echt ???

  2. xandr Zegt:

    ‘Ze beginnen hun prijzen te verlagen.’

    En wie zei er dat de prijzen van nieuwbouw niet konden zakken???

  3. Martijn Zegt:

    In het midden van het land hebben we besloten als verkopende partij (regionaal)de starterswoningen met € 10.000 te verhogen. Netto kost het(tweede)huis ons niet zo veel. en voor € 5000 zakken in prijs kunnen we het nog wel een jaar in de verkoop houden. Schaarste neemt toe dus omhoog met die prijzen. trouwen samenwonen en scheiden kunnen we even uitstellen maar geen jaren. Succes

  4. Mark Zegt:

    @Martijn
    Je verhaal is wat warrig. Maar voor zover ik het begrijp maak je een grote fout
    Jouw acties zorgen ervoor dar de huizenmarkt op slot blijft.
    Stel je verlaagt met 5000 euro
    Op korte termijn gaat je met minder marge per huis meer huizen verkopen. Je gooit er wat publiciteit tegenaan, (je weet wel…verantwoordelijkheidsgevoel, Alles voor de klant etc. etc.)
    Op de lange duur komen aannemers, onderaanmers, bedrijfswagens leveranciers, leveranciers van bouwmaterialen in problemen.
    Dus de vraag is, verwacht je binnen een jaar herstel van de huizenmarkt ??

  5. Dikkiedik Zegt:

    Dat is natuurlijk een idee. Maar na een of twee jaar kan iedereen die daar zin in heeft het huis kraken en daar kun je dan niets tegen beginnen. En terecht natuurlijk. Het is belachelijk dat mensen uit het oogpunt van speculatie woningen leeg laten staan terwijl er een woningtekort zou zijn.

  6. mark Zegt:

    Klopt, alleen is het vinden van een anti-kraak huurder niet echt moeilijk. En op die manier kan het jaren duren.
    Buiten dat, het is gewoon slecht om je huizenvoorraad op te laten lopen. Kost te veel geld. Denk aan misgelopen rente, inflatie e.d.
    Die 5000 euro is met een hoger verkoopvolume snel terugverdiend.

  7. Martijn Zegt:

    Ik gaf even een tegenreactie op de mensen die zitten te wachten op de halvering van de huizenprijzen. Ik heb al sinds april een goed onderhouden starterswoning in de verkoop. 5 jaar terug waren er wachtlijsten voor deze straat. Ook na een verlaging van €15.000 euro nog weinig beweging. Ik heb eens een rekensommetje gemaakt en (los van het emotionele aspect) houd ik het dan nog wel twee jaar uit. Dus kunnen we beter in onze positie de prijs eenparig verhogen. Kijken of dat een reactie teweegbrengt. Zoals gezegd Trouwen/ Samenwonen/ Scheiden stel je geen 1,5 jaar uit.

  8. Theo Zegt:

    Ja Martijn, maar dan ga je er vanuit dat er mensen zijn die zo’n woning nodig hebben en moeten kopen. Weet niet of je alle verhaaltjes hier leest maar er gaat tegenwoordig een boel in de verhuur voor steeds lagere prijzen. Ik zelf woon nu rianter dan voorheen voor flink minder. Je zou het bij het verkeerde einde kunnen hebben….. Ik heb nog nooit wat van schaarste op de woningmarkt gemerkt. Wel rare mensen die drie keer teveel betalen voor een huis.

  9. Martijn Zegt:

    Ik zou zeggen Theo, blijf dan maar huren. dan heb je op je 65 ste ook twee huizen betaald en nog steeds niets. Ok riant gewoond dan.

  10. Dikkiedik Zegt:

    @ Martijn:
    Tegen de tijd dat ik zestig ben is de hele babyboomgeneratie overleden. Dan is de Nederlandse bevolking met meer dan een kwart gekrompen (schatting uit mijn hoofd) en dan zijn er echt genoeg huizen, zeker als er een terughoudend immigratiebeleid wordt gevoerd.

    Er zijn nu al regio’s waar teveel huizen zijn en huizen op kosten van de gemeenschap worden afgebroken omdat lege blokken zo slecht staan. Dus over de waarde op je zestigste hoef je je echt geen illusies te maken. Probeer maar eens een serviceflatappartementsrecht te verkopen. Je moet soms nog geld toe geven. Zonder vraag geen waarde.

  11. Joost Zegt:

    zelf woon ik nu een 6 jaar in Belgie en net als Nederland is het hier ook aan t doorzetten, qua huizen. Maar hier zijn de grondprijzen en huizenprijzen lager. Dus men zou iets sneller kunnen kopen of bouwen. Zelf ben ik van plan ook te huren, en suggesties als bij 65 2 huizen te hebben betaald vind ik voorbarig, ok je bouwd niets op, maar door de lagere prijs kun je wel sparen tot zich een solide waarde voordoet van huis.
    en het woord duur is relatief, gaat om prioriteiten, t luxedeel gaat er vanaf. Men kan soms wel 600 euro per maand betalen voor een dikke wagen, maar vinden een woning teveel.

Laat een reactie achter

Opgelet:Het is niet toegestaan om teksten te plaatsen die auteursrechtelijk beschermd zijn. Dit mag alleen als er toestemming is gegeven door de auteur. Hetzelfde geldt voor beeld.

Uw reactie moet worden goedgekeurd en daardoor kan het even duren voor hij voor anderen verschijnt. Het is niet nodig om uw reactie nogmaals te plaatsen.